شمارهٔ ۵۰ - گل و شبنم صغیر اصفهانی

صغیر اصفهانی / مثنویات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

گل و شبنم به هم در بوستانی

خوش افکندند طرح داستانی

به شبنم گفت گل از روی نخوت

تو را با من نباشد حد صحبت

چمن زیبا ز گل باشد گلم من

شرر بخش نوای بلبلم من

چو شاعر وصف دلداری سراید

بمن تشبیه روی وی نماید

ز رنگ خویش زیب بزم عامم

ز بوی خوش عبیر هر مشامم

بگردم خار اگر بینی نه خار است

به پاسم پاسبان نیزه دار است

کند گلچین گلچیدن چو آهنگ

همی این پاسبان با وی کند جنگ

فرح‌بخش درون مستمندم

ضیاء دیدهٔ زیبا پسندم

سخن کوته جمال روزگارم

سرورم بهجتم عیدم بهارم

چو گل خاموش شد شبنم درخشید

بر وی گل بسان غنچه خندید

بگفت اینها که گفتی راست گفتی

حقیقت را در تحقیق سفتی

ولی هر قدر وصف خود نمودی

ز وصف خویش قدر من فزودی

من از بالا به پستی چون گرایم

نخستین دم به فرق تست پایم

بکن تعریف خود هر قدر خواهی

که مانند منی را خوابگاهی

بکار خویشتن خود کن قضاوت

ز من باشد اگر داری طراوت

از اینها بگذرم چون آب و رنگ است

ز آب و رنگ صحبت بار ننگ است

نباشد به ز بیرنگی دگر رنگ

که بر میدارد این رنگ از میان جنگ

مرا زین رنگ برخوردار کردند

خلاصم از غم پیکار کردند

دورنگی در من از روی و ریا نیست

سراپایم بجز صلح و صفا نیست

ببین از پاکی و صافی که چونم

بود پیدا درونم از برونم

از این هم بگذرم فخر من این بس

که وصل اصل خود یابد چو هرکس

تو از خاکی و من از عالم پاک

تو بر گردی بخاک و من بافلاک

سخن بس کن صغیر از شبنم و گل

که می‌ترسم شود آزرده بلبل

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، گل و شبنم در بوستان به گفتگو می‌پردازند. گل به دلیل زیبایی و مباهات خود، از شبنم دوری می‌کند و خود را برتر از او می‌داند. شبنم حرف‌های گل را تأیید کرده، اما به او یادآوری می‌کند که هر چقدر هم که از خود تعریف کند، همواره برتری او (شبنم) بیشتر خواهد بود. شبنم تصریح می‌کند که او از بالا به پایین نمی‌نگرد و اصلاً برایش مهم نیست که دیگران چه برچسبی به او می‌زنند. او بر پاکی و سادگی خود تأکید کرده و می‌گوید که از دو رنگی و ریا به دور است. در نهایت، او به این نکته اشاره می‌کند که هر کس به اصل خود بازمی‌گردد و به اهمیت این نکته می‌پردازد که چه بسا همه موجودات از خاک و عالم بالاتر برخوردارند. او از خوابی لذت‌بخش و آرامش درونی سخن می‌گوید و از گفتگوهایی که ممکن است باعث رنجش بلبل شود، ابراز نگرانی می‌کند.