نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۳۱۳ سنایی

سنایی غزنوی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

ای برادر در ره معنی قدم هشیار زن

در صف آزادگان چون دم زنی بیدار زن

شو خرد را جسم ساز و عقل رعنا را بسوز

تیغ محو اندر سرای نفس استکبار زن

گردن اندر راه معنی چند گه افراشتی

تیغ معنی را کنون بر حلق دعوی دار زن

گامزن مردانه وار و بگذر از موت و حیات

از دو کون اندر گذر لبیک محرم وار زن

از لباس کفر و ایمان هر دو بیرون آی زود

نرد باری همچو ابراهیم ادهم‌وار زن

سالکان اندر سلامت اسب شادی تاختند

یک قدم اندر ملامت گر زنی بیدار زن

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به دعوت به بیداری و تلاش در مسیر حقیقت و معنی می‌پردازد. شاعر از برادر خود می‌خواهد که با هشیاری و دقت در راه حقیقت قدم بردارد و در کنار آزادگان بیدار باشد. او به تحولی درونی اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که باید عقل و خرد را در خدمت حقیقت قرار دهد و از خودخواهی و غرور نفسانی دور شود. شاعر با مثال‌هایی از دو تن از شخصیت‌های بزرگ، ابراهیم و ادهم، تأکید می‌کند که باید از لاک ایمان و کفر خارج شویم و به حقیقت بپیوندیم. او می‌گوید که سالکان در مسیر خود باید با شادی و بی‌ملامت حرکت کنند و تنها از طریق بیداری و آگاهی می‌توانند به مقصد نهایی خود برسند.