نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۱۷۷ سنایی

سنایی غزنوی / قصاید و قطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

کسی را کو نسب پاکیزه باشد

به فعل اندر نیاید زو درشتی

کسی را کو به اصل اندر خلل هست

نیاید زو به جز کژی و زشتی

مراد از مردمی آزادمردیست

چه مرد مسجدی و چه کنشتی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به این موضوع اشاره دارد که فردی که نسب و اصلش پاک و نیکو باشد، نمی‌تواند به رفتارهای زشت و درشت روی آورد. همچنین، کسی که اصالتش دچار نقص باشد، طبیعی است که از او فقط رفتارهای ناشایست و نامناسب بر می‌آید. در نهایت، شاعر به مفهوم آزادمردی اشاره می‌کند که مربوط به انسانیت و فضیلت است و این ویژگی به نوع مسکونی فرد (مرد مسجد یا کنشت) وابسته نیست.