بخش ۲۰ - فی تعظیم قدره سنایی
سنایی غزنوی / الباب الاوّل: در توحید باری تعالی / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
آتش و باد و آب و خاک و فلک
ز برش عقل و جان میانه ملک
خرد و جان و صورت مطلق
همه از امر دان و امر از حق
اوست بیرنگ و مایهٔ پرگار
نعمت و شکر و شکرگوی نگار
کرده در راه ناجوانمردان
در هوا شمع و شمعدان گردان
کرده در شه ره معاش و معاد
فعل و قوّت قرین کون و فساد
قدرتش کرده در جهان سخن
قوّتی را به فعلی آبستن
هرچه آید به فعل پایش را
هرچه در قوّتست زایش را
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف عناصر طبیعی و ارتباط آنها با عقل و جان انسانها میپردازد. نویسنده توضیح میدهد که خرد و جان و صورت مطلق از اراده الهی نشأت میگیرند و خداوند، که بیرنگ و منبع همه چیز است، در زندگی انسانها و طبیعت تأثیرگذار است. او به مسأله معاد و زندگی بعد از مرگ اشاره میکند و بیان میدارد که قدرتمندی و تأثیرات الهی در تمام جهات جهان وجود دارد. در نهایت، اشاره میکند که هر چیزی که به فعلیت میرسد متکی بر قدرت و نیرویی است که از حق نشأت میگیرد.