بخش ۵۰ - فی رؤیا النّیّرین والکواکب الخمسة السیّارة سنایی
سنایی غزنوی / الباب الاوّل: در توحید باری تعالی / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
دیدن آفتاب را در خواب
پادشه گفتهاند از هر باب
ماه مانند رایزن باشد
دگری گفت نه که زن باشد
جرم مریخ یا زحل در خواب
صاحب محنتست و رنج و عذاب
تیر مانندهٔ دبیر آمد
مشتری خازن و وزیر آمد
زهره خود هست مایهٔ آرامش
مایهٔ عیش و کام و آرامش
وآن دگر کوکبان برادر دان
گاه تعبیرشان برادر خوان
همچو یعقوب کین طریق نهاد
راز این علم بر پسر تقریر بگشاد
مهر و ماهش پدر بُد و مادر
کوکبان چون برادران در خور
بس کن از فال و زجر وز تعبیر
در گذر زین که کردهای
کس چو ما دید خیره غمخواران
میگذاریم خواب بیداران
خفته بیدار کردن آسانست
غافل و مرده هر دو یکسانست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به تعبیر خوابها و نشانههای نجومی پرداخته است. آفتاب در خواب به عنوان نماد قدرت و پادشاهی شناخته میشود، در حالی که ماه ممکن است نماینده یک مشاور یا همسر باشد. ستارههای مختلف نیز معانی متفاوتی دارند، مانند مریخ و زحل که نشاندهنده محنت و رنج هستند، و زهره که به آرامش و خوشی اشاره میکند. شاعر به تفسیرهای مختلفی در مورد خوابها اشاره میکند و گویی در تلاش است تا پیچیدگیهای این علم را برای فرزندش باز کند. در نهایت، به اهمیت خوابهای حقیقی و بیداری در زندگی اشاره میکند و میگوید که بیدار کردن افراد خوابآلود آسان است، اما هر دو حالت (خواب و غفلت) شبیه به هم هستند.