بخش ۷۲ - فی قضائه و قدره و امره و صنعه سنایی
سنایی غزنوی / الباب الاوّل: در توحید باری تعالی / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
داده از حکم تو تمنّی را
امر دین را و عقل دنیی را
آنچه زاید ز عالم از امرست
وآنچه گوید نبی هم از امرست
کفر و دین خوب و زشت و کهنه و نو
یرجع الامر کلّه زی او
هرچه در زیر امر جبّارند
همه بر وفق امر بر کارند
همه مقهور و قدرتش قاهر
صنع او بر ظهورشان ظاهر
همه موقوف قدرت و حلمش
همه محبوس سابق علمش
آنکه عامی و آنکه از علماست
آنکه محکوم و آنکه از حکماست
همه را بازگشت حضرت اوست
هرکرا مُنّتی است مِنت اوست
عقل را نقل کرده اسبابش
نفس را پی بریده انسابش
نسب نفس سوی عالم جان
همچو کورست و گوهر عمان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن اشاره به این دارد که همه امور دنیا و دین زیر فرمان قدرت الهی قرار دارند. هر چیزی که در عالم وجود دارد، از قبیل کفر و دین، خوب و بد، و جدید و کهنه، به فرمان الهی وابسته است. همچنین، همگان، از عموم مردم تا دانشمندان، تحت تسلط و علم خداوند هستند و بازگشت همه چیز به اراده و خواست اوست. عقل و نفس انسان‌ها نیز تحت تأثیر وضعیت عوالم و قوانین الهی قرار دارند. در نهایت، همه چیز در این دنیا موقوف به قدرت و علم خداوند است و پرتویی از او را در خود دارد.