نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۰ - در بیان طبایع چهارگانه سنایی

سنایی غزنوی / الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراء‌المدّعین ومذّمة‌الاطباء والمنجّمین / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

جوهر آتش است بعد از هفت

که ازو دل بخست و زهره بکفت

بعد از آتش فضا و جوِّ هوا

که زوی تا به مرکز است ملا

بحر اخضر سوم نتیجهٔ اوست

آن یکی قشر و آن دگر چون پوست

اغبر تیره چارمین ارکان

پس نبات و معادن و حیوان

حال اطباع این دوازده برج

هریکی بر مثال گوهر و دُرج

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف عناصر و اجزاء تشکیل‌دهنده جهان می‌پردازد. ابتدا به جوهر آتش اشاره می‌کند و سپس به ارسال شعله‌ها و و کمک‌های آن به دیگر عناصر چون فضا و جو هوا می‌پردازد. اشاره به دریا و لایه‌های آن، به خصوص بحر اخضر و دیگر لایه‌ها، نشان‌دهنده تنوع و پیچیدگی طبیعت است. در نهایت، به وجود دوازده برج و ویژگی‌های آن‌ها به‌عنوان نمادهایی از جواهرات و سنگ‌های قیمتی اشاره می‌کند که نشان‌دهنده تجلیات مختلف عالم هستند.