نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۳ - فی تسویة البیوت سنایی

سنایی غزنوی / الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراء‌المدّعین ومذّمة‌الاطباء والمنجّمین / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

اختراعی چنین هرآنکه نهاد

راه در داد و لیک در نگشاد

خلق را جمله کرد سرگردان

وآنچه کرد از عمل تبه کرد آن

شخص گاهی که در شمار آید

مادرش اوّلین به کار آید

بعد از آن خانهٔ نحوس و سعود

که درآمد وی از عدم به وجود

خواهران و برادران پس از آن

پس پدر تا بداریش چون جان

خانهٔ رنجها و بیماری

نکبات و بلای و دشخواری

بعد از آن خانهٔ مناکح و جفت

به در آید بدان زمان ز نهفت

چون بجَست از نهیب بند و کمند

پس ورا نِه تو خانهٔ فرزند

خانهٔ دوست و خانهٔ دشمن

بعد از این خانه‌ها تو پی بفکن

ورنه بیهوده زین نمط کم گوی

ژاژ کم خای و پر بهانه مجوی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر به توصیف مراحل مختلف زندگی انسان و روابط اجتماعی او می‌پردازد. شاعر اشاره می‌کند که هر فردی در زندگی خود مسیری را طی می‌کند که ابتدا با خانواده آغاز می‌شود، از مادر و خانه‌ای که در آن رشد کرده، تا برادران و خواهران، و سپس به ارتباطات اجتماعی و دوستی‌ها و دشمنی‌ها می‌رسد. او به مشکلات و رنج‌هایی که در این مسیر کشیده می‌شود، اشاره می‌کند و به مخاطب توصیه می‌کند که از خودخواهی و بی‌فکری پرهیز کند و به جای شکایت، به جستجوی معنا و ارتباطات واقعی بپردازد. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که زندگی باید هدفمند باشد و نباید فقط به بیهوده‌گویی و بهانه‌جویی گذرانده شود.