بخش ۴۹ - اَلَّذینَ یَذْکُرونَ اللهَ قیاماً و قُعوداً وَ عَلَی جُنوبِهِمْ سنایی
سنایی غزنوی / طریق التحقیق / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
باش پیوسته با خضوع و بکا
روز و شب در میان خوف و رجا
باش با نفس و قهر خود قاهر
دار یک رنگ باطن و ظاهر
از برای قبول خاصه و عام
به پا باشدت قعود و قیام
بی ریا در ره طلب نه پای
خالصا مخلصاً برای خدای
چابک وچست رو، نهکاهل و سست
تا بدانجا رسیکه مقصد توست
مقصدت عالم الهی دان
بی تباهی و بی تناهی دان
رو به کونین سر فرود میار
تا بر آن آستان بیابی بار
چون لگد بر سر دو کون زنی
رخت خود در جهان «هو» فکنی
گرتواینجا به خویش مشغولی
دان که زان کارگاه معزولی
وربگردد از این نسق صفتت
حاصل آید کمال معرفتت
هر کمالی که آن سری نبود
جز که نقصان و سرسری نبود
گر کمالی طلب کنی آنجا
که زنقصان بری بود فردا،
راست بشنو اگر به تنگی حال
بی نیازی زخلق اینت کمال!
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن، شاعر به اهمیت خضوع و نیکی در عبادت و تلاش برای رسیدن به هدفهای معنوی اشاره میکند. او تاکید میکند که باید با خلوص نیت و بدون ریا، به سوی خداوند حرکت کنیم و بر آنچه که میخواهیم، ثابتقدم باشیم. همچنین بر لزوم پاکی باطن و ظاهر و تلاش مداوم برای شناخت خداوند و دوری از دنیاپرستی تاکید دارد. شاعر یادآور میشود که هر گونه سرگرمی به امور دنیوی انسان را از کمال معنوی دور میکند و پایان کار را در دنیای عینی، ناپایدار میداند. در نهایت، او بیان میکند که بینیازی از خلق و نزدیکی به خدا، خود کمال و برتری است.