غزل شمارهٔ ۱۳۰۰ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
من عین تو و تو عین وین عینین
یک عین بود ظهور او در کونین
هر گه که دو جام پر کنند از یک می
این هر دو یکی باشد و آن یک اثنین
جامی ز شراب خانه دارد رطلی
جامی دگر از می مصفای متین
هر چند که آب را نباشد لونی
چون در دو قدح کنی نماید لونین
در شمس و قمر نگر که روشن بینی
یک نور که رو نموده اندر عنین
گر سلطنت صورت و معنی یابی
شاهی گردی چو حضرت ذوالقرنین
زاهد به هوای جنتین و سید
باشد بیدات جنتینش سجنین
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به طور کلی درباره ی وحدت وجود و یکی بودن همه موجودات در ذات الهی صحبت می‌کند. شاعر بیان می‌کند که هر دو جامی که از یک شراب پر شده‌اند، در واقع یکسان هستند و این مفهوم در مورد نور شمس و قمر هم صدق می‌کند که هرچند ظاهراً متفاوت‌اند، اما در حقیقت یک نور دارند. شاعر به این نکته نیز اشاره می‌کند که اگر کسی بتواند به عمق معنا و حقیقت دست یابد، مانند یک شاه بزرگ خواهد بود. از سوی دیگر، زاهدانی که تنها به بهشت‌های دنیوی فکر می‌کنند، در واقع در زندان دنیا گرفتارند. این شعر به نوعی توصیه به درک عمیق‌تر از واقعیت و پرهیز از ظاهرگرایی است.