غزل شمارهٔ ۶۸۰ شاه نعمتالله ولی
شاه نعمتالله ولی / غزلیات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
لطف ساقی بسی کرم فرمود
در میخانه را به ما بگشود
جام گیتی نما به ما بخشید
می میخانه را به ما پیمود
نقد گنجینهٔ حدوث و قدم
جمع کرده همه به ما بنمود
از ازل تا ابد عنایت او
هست با بندگان و خواهد بود
هو هو لا اله الا هو
لیس فی الدار غیره موجود
نقش غیری خیال اگر بندی
آن خیالت محال خواهد بود
گر صد است ار هزار جمله یکی
جز یکی نیست بنده را مقصود
وحده لاشریک له گفتم
غیر او نیست شاهد و مشهود
بزم ما مجلسی است شاهانه
سید ما ایاز و او محمود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شاعر در این متن به لطف و بخشش ساقی (معنایی نمادین از عشق و خداوند) اشاره میکند که در میخانه (محل محبت و عشق) را به روی او گشوده و جام گیتی را به او عطا کرده است. او تأکید میکند که همه چیز به مبدأ وجود و ذات الهی باز میگردد و حقیقت جز یکی نیست. شعر به وحدت وجود و یگانگی پروردگار اشاره دارد و بیان میکند که در بزم معنوی، در کنار سید و بزرگانی از جمله ایاز و محمود، محفل شادی و معرفتی برقرار است. پایان شعر بر وحدت و یگانگی وجود تأکید میکند و هرگونه خیال از غیر را محال میداند.