غزل شمارهٔ ۷۷۰ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
نقشش نه خیالی است که در خواب توان دید
یا ماه هلالی است که در آب توان دید
هر دیده که او مست شد از جام الهی
در شیخ عیان بیند و درشاب توان دید
خورشید جمالش به تو گر روی نماید
آن نور در آئینهٔ مهتاب توان دید
گر بر تو در گنج خزائن بگشایند
آن گنج نهان گشته ز هر باب توان دید
اعیان همه آئینهٔ اسمای الهی است
مربوب توان دیدن و ارباب توان دید
محبوب و محبند همه عالم و آدم
او را به یقین با همه احباب توان دید
گر سید و بنده به هم ای دوست ببینی
نورند که در دیدهٔ اصحاب توان دید
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
متن درباره تجلیات الهی و دیدن حقایق معنوی است. شاعر می‌گوید که نقش و صورت الهی نه در خواب و خیال بلکه در بیداری و حقیقت قابل مشاهده است. وقتی فردی از جام الهی مست می‌شود، می‌تواند جاهای عمیق حقیقت را ببیند. اگر نور جمال خداوند به آدمی نمایان شود، این نور در آیینه ماهتاب هم قابل مشاهده است. همچنین، گنج‌های الهی که در قلب‌ها نهان شده‌اند، تنها با دیده‌ای پاک و الهی قابل مشاهده‌اند. تمام موجودات آینه‌ای از اسمای الهی هستند و همه عالم و آدم در محبت و عشق به خداوند مرتبط‌اند. در نهایت، این دید معنوی و آگاهی از حقایق الهی تنها به کسانی عطا می‌شود که دل و چشمشان آماده پذیرش است.