شمارهٔ ۱ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
خوش بگو ای یار بسم الله بگو
هرچه می جوئی ز بسم الله بجو
اسم جامع جامع اسما بود
صورت این اسم عین ما بود
در مقام جمع روشن شد چو شمع
آنچه مخفی بود اندر جمع جمع
جلمهٔ اسما به اعیان رو نمود
صد هزار اسما مسمی یک وجود
هر کجا اسمی است عینی آن اوست
هر کرا عینیست اسمی جان اوست
مجمع مجموع انسان آدمست
لاجرم او قطب جمله عالمست
هرکسی کو مظهر الله شد
ز آفتاب حضرتش چون ماه شد
جسم و روح و عین و اسم و این چهار
ظل یک ذاتند نیکو یاد دار
نعمت الله مظهر او دانمش
صورت اسم الهی خوانمش
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بیان ارتباط بین اسماء الهی و وجود انسان می‌پردازد. شاعر از دوستش می‌خواهد که با کلمه "بسم الله" آغاز کند و هر آنچه که می‌جوید را از این نام جستجو کند. اسم جامع، نشان‌دهنده ذات واحد الهی است و انسان به عنوان مظهر این ذات معرفی می‌شود. در این مقام، جمع اسماء و عینیت آنها روشن می‌شود و وجود هر انسانی به نوعی تجلی خداوند است. شاعر بر این نکته تأکید دارد که جسم و روح و نام و تعیین، همگی نشانه‌ای از یک ذات واحد هستند. در نهایت، نعمت الهی را به عنوان مظهر خداوند می‌شناسد و صورت اسم الهی را مورد شناسایی قرار می‌دهد.