شمارهٔ ۳ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
یک حقیقت در دو مظهر رو نمود
دو نمود اما حقیقت دو نبود
یک وجود است و کمالاتش بسی
سر این نکته نداند هر کسی
معنیت معشوق و صورت عاشق است
ور به گردانی سخن هم صادق است
گر بگوئی جام و می هر دو یکیست
در حقیقت حق بود آن بی شکیست
گر بگوئی جام جام و می می است
این یکی مائیم آن دیگر وی است
اعتبار معتبر باشد چنین
معتبر هم باشد آن قول و هم این
گاه محمودم گهی باشم ایاز
گاه نازی می کنم گاهی نیاز
عاشق و معشوق و عشقم گاه گاه
این چنین فرمود محبوب اله
در دل خود دلبر خود را بجو
کام جان خویشتن اینجا بجو
نعمت الله جو که تا یابی همه
هرچه می جوئی ز ما یابی همه
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بیان وحدت وجود و تفاوت ظاهری عشق و معشوق می‌پردازد. مؤلف می‌گوید حقیقت یکی است، اما در جوهر و صورت دو جلوه دارد. عشق و معشوق هر دو وجود واحدی دارند و حتی در بیان نیز می‌توان این حقیقت را دید. او به تعبیرات مختلف عشق اشاره می‌کند و تاکید می‌کند که همه چیز در نهایت به یک اصل و حقیقت برمی‌گردد. در نهایت، او به جستجوی مخلوق و محبوب در دل اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که همه نعمت‌ها و آنچه که می‌جویید از منبع واحدی به دست می‌آید.