شمارهٔ ۱۰ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
صوت نائی بشنو از آواز نی
تا تو را رهبر شود ای نیک پی
راز نائی می کند نی آشکار
این سخن از نعمت الله یاد دار
می زنندش نی به آواز حزین
دردمند زار می نالد چنین
از حبیب الله کلام حق شنو
زین مقید سر آن مطلق شنو
در همه آینه او را نگر
بلکه هر آینه او را نگر
آینه باشد هزار آهن یکی
هر یکی آن یک نماید بی شکی
مظهرش اینست و مظهر این چنین
آن یکی در هر یکی روشن ببین
آفتابی تافته بر آینه
می نماید آینه هر آینه
هر چه بینی صورت و اسم وی است
صورت و معنیش جام پر می است
اسم او عین وی و غیر وی است
عین ما خود غیر اسم او کی است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر با استفاده از صدای نی به بیان مفاهیم عمیق روحانی می‌پردازد. نی به عنوان نمادی از درد و فراق، ناله‌هایی می‌کند که ما را به تفکر در مورد رازهای وجود و روح‌انگیزی هدایت می‌کند. شاعر از شنیدن کلمات حبیب الله و درک مقیاس مطلق و غیرمقید دعوت می‌کند، و تأکید می‌کند که در هر آینه می‌توان نور خداوند را دید. او می‌گوید که هر آینه، تصویری از یک حقیقت واحد است و تمام اشکال و اسم‌ها تنها جلوه‌هایی از آن حقیقت هستند. بنابراین، فهم عمیق‌تر از خود و عالم نیازمند درک این ارتباط است.