شمارهٔ ۱۱ شاه نعمتالله ولی
شاه نعمتالله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
علم ما در علم او عین وی است
علم عالم بی وجودش لاشی است
می دهد ما را وجود از جود خویش
می دهیم او را ظهور از بود خویش
آبروی جام می از وی بود
گرچه وی را هم ظهور از میبود
جام در دور است و ساقی در نظر
جام می بستان و ساقی می نگر
یک زمان بر دیدهٔ بینا نشین
شاهد معنی به هر صورت ببین
عالمی از نور او روشن شده
یوسفی پنهان به پیراهن شده
در محیط علم اعیان چون حباب
نقش بسته صورت اسما بر آب
عین ما بر ما اگر پیدا بود
هرچه ما بینیم عین ما بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بیان رابطه میان علم و وجود میپردازد. شاعر میفرماید که علم واقعی در علم الهی نهفته است و بدون وجود الهی، علم انسان بیمعناست. او به ما وجود میدهد و ما نیز با وجود خویش، او را ظهور میدهیم. آبروی جام شراب از اوست، اما او نیز وجودش را از این شراب میگیرد. جام در دور قرار دارد اما ساقی در دیده بیناست. با نگاهی عمیقتر، انسان میتواند معنای واقعی را در هر صورتی ببیند. در نهایت، همه چیز تحت تأثیر نور الهی است و اگر حقایق عالم بهطور کامل درک شوند، در واقع عین وجود خود ما خواهند بود.