شمارهٔ ۱۵ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
روح اعظم صورت اسم اله
پرده دار حضرت آن پادشاه
آدم معنی است یعنی عقل کل
صورتش جام است و معنی عین گل
جزو کل از عقل کل حاصل بود
این کسی داند که او واصل بود
اسم الرحمن از او آموختیم
شمع خود از نور او افروختیم
اسم اعظم نزد ما باشد قدیم
یعنی بسم الله الرحمن الرحیم
بحر اعیان گر شود یک سر مداد
کی تواند داد این تقریر داد
ور قلم جاوید بنویسد کلام
همچنان باقی بود ما لا کلام
جمله اعیان صورت اسمای اوست
دوستدار و صورت خود دوست دوست
اول این بحر خوانندش ازل
آخرش باشد ابد ای بی بدل
مائی ما در میان بررخ نمود
ور نه بی ما این دوئی هرگز نبود
برزخ ما در میان پامال شد
ماضی و مستقبل ما حال شد
هو معنا و فانظروا معنی
انه ظاهر بنا فینا
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این اشعار به بررسی مفهوم وجود و حقیقت الهی می‌پردازد. روح اعظم به عنوان نماد خداوند و عقل کل معرفی می‌شود که همه چیز از او ناشی می‌شود. هر چیزی که وجود دارد، تجلی اسماء و صفات الهی است و خداوند در هر نقطه و هر حالتی حاضر و ناظر است. همچنین، این شعر به رابطه میان انسان و خدا، و اینکه هر موجودی بخشی از کل وجود است، اشاره دارد. به طور کلی، شاعر به وحدت وجود و فیض الهی تأکید می‌کند و بیان می‌کند که وجود انسان و همه مخلوقات، در ارتباط با حقیقت الهی است.