شمارهٔ ۲۴ شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی / مثنویات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
چیست انسان دیدهٔ بینا بود
جامع مجموعهٔ اسماء بود
مجمع الطاف اسرار اله
آن ایاز بندگی پادشاه
مخزن اسرار سبحانیست او
مطلع انوار ربانیست او
روح و جسم و عین و اسم این هر چهار
می نماید او به مردم آشکار
کون جامع نزد ما انسان بود
ور نباشد این چنین حیوان بود
جامع انسان کامل را بخوان
معنی مجموع قرآن را بدان
نقش می بندد جمال ذوالجلال
در خیال و صورت او بر کمال
اسم اعظم کارساز ذات اوست
عقل کل یک نقطه از آیات اوست
هر چه باشد از حدوث و از قدم
جمع دارد در وجود و در عدم
لیس فی الامکان ابدع منهم
هکذا قلنا واسمع منهم
اسم اعظم می نماید صورتش
این معما می گشاید صورتش
صورتش آئینهٔ گیتی نماست
معنی او پرده دار کبریاست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بیان ویژگی‌ها و مظاهر انسانی می‌پردازد. انسان را به عنوان موجودی بینا و جامع نام می‌برد که مجموعه‌ای از اسماء و صفات الهی را در خود دارد. او به عنوان نماینده و مظهر الطاف و اسرار الهی معرفی می‌شود و ویژگی‌های روح، جسم، و اسم را به وضوح نشان می‌دهد. در حقیقت، انسان کامل و جامع، معانی عمیق قرآن را در خود دارد و تجلی جمال الهی در او رخ می‌دهد. اسم اعظم خداوند در وجود انسان کارساز است و او در خود، تمام علل وجود و عدم را جمع‌آوری کرده و جلوه‌گر می‌سازد. به این ترتیب، انسان به عنوان آینه‌ای از هستی و تجلی کبریای الهی وصف می‌شود.