نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۷ - این چیست؟ سوزنی سمرقندی

سوزنی سمرقندی / قطعات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

چه . . . یر است این ز . . . یر خر زبر دست

که خر چون دید زو، آنگونه بشکست

خر نر را . . . ون در کردم این . . . یر

به سان ماده خر خوابید در غست

چو . . . ادم ماده خر ار، کره بفکند

چه این . . . یر و چه آن کره کز او جست

بنامیزد زهی . . . یر و زهی . . . یر

سطبر و سخت و کفک انداز و بدمست

چنان دیوانه گردد گه گه این . . . یر

که نتوانش به ده زنجیر بربست

سرش همچون سر ماهی است لغزان

به تن بر رومه مرغوله چون شست

به حوض گوه باشد آشنا ور

بر این بود و بر این بوداست پیوست

نداند جز کلایه کردن گوه

کسی را که کلایه کردنی هست

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این شعر در مورد حیوانی به نام خر و حالت‌های عجیب و غریب آن سخن می‌گوید. شاعر به توصیف رفتار خر نر و ماده می‌پردازد و می‌گوید که وقتی خر نر این "یر" (مسأله یا موضوعی) را می‌بیند، آن‌قدر تحت تأثیر قرار می‌گیرد که به هم می‌ریزد. هم‌چنین، خرها اغلب در حالتی دیوانه‌وار قرار می‌گیرند و نمی‌توان آن‌ها را به راحتی کنترل کرد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که تقریبا هیچ‌کس نمی‌تواند از عمل دیوانه‌وار خرها جلوگیری کند و آن‌ها در نهایت فقط به کارهای عجیب و غریب خود ادامه می‌دهند. در نهایت، شاعر به ناآگاهی حیوانات اشاره می‌کند که تنها کاری که می‌دانند، خرابی و عمل‌های بد است.