شمارهٔ ۱۹ - زر و سیم ترکی شیرازی
ترکی شیرازی / فصل پنجم - قطعه‌ها و تک‌بیتی‌ها / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
سخنی گویمت ز من بشنو
ای که از دشمنان حذر داری
دشمنانت تمام دوست شوند
تا که در کیسه سیم و زر داری
ور تهی کیسه ات شد از زر و سیم
دشمن از دوست، بیشتر داری
خاصه آن کس که هست همسر تو
که ز جانش عزیزتر داری
بی کس استی اگر تهی دستی
گر برادر، و گر پسر داری
بی زری طایر شکسته پری
زرت ار هست، بال و پر داری
گر ز نابخردی و کج فهمی
نبستی در جهان، به خر داری
هست در کیسهٔ تو چون زر و سیم
تاج فخر و شرف، به سر داری
ور ز سقراط و بوعلی سینا
علم و حکمت، زیادتر داری
چون زرت نیست، اعتبارت نیست
هر کجا رو کنی خطر داری
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به اهمیت ثروت و دارایی اشاره دارد و می‌گوید که افراد در زندگی بر اساس وضعیت مالی‌شان نسبت به یکدیگر قضاوت می‌شوند. شاعر به شنونده هشدار می‌دهد که اگر پول و ثروت داشته باشد، حتی دشمنان هم به دوستی تبدیل می‌شوند. اما اگر فرد تهی‌دست شود، دشمنی‌ها و مشکلات افزایش می‌یابد، حتی از سوی نزدیک‌ترین افراد مانند همسر. به طور کلی، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که ثروت و دارایی اعتبار و احترام افراد را تعیین می‌کند و بدون آن، حتی علم و دانش نیز نمی‌تواند مانع از بروز مشکلات و خطرات شود.