اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۵۸۸ — یارب خجلم بغایت از روی نبی
- شمارهٔ ۵۸۷ — اهلی تو گهی قبول جانان گردی
- شمارهٔ ۵۸۹ — شرع از پی آن بود که غوغا نکنی
- شمارهٔ ۵۸۲ — رحمان طلبی ز اهل عرفان گردی
- شمارهٔ ۵۸۳ — خضر ره ماست عقل در راهبری
- شمارهٔ ۵۸۵ — هر سبزه گل که بر دمد ز آب و گلی
- شمارهٔ ۵۸۶ — من گرچه نمیزنم دم از دانایی
- شمارهٔ ۵۸۴ — هر چند حریف شاهد نغز شوی
- شمارهٔ ۵۹۱ — گر حج نکنی کجا بجایی برسی
- شمارهٔ ۵۹۳ — هر گاه که در معنی قرآن برسی
- شمارهٔ ۵۹۲ — ایخواجه که در حقیقت حق کوشی
- شمارهٔ ۵۹۵ — هر چند که جز بلطف باری نخوری
- شمارهٔ ۵۹۴ — گر منکر حشر و نشر و رستاخیزی
- شمارهٔ ۵۹۶ — بی تربیت حکیم چیزی نشوی
- شمارهٔ ۵۹۷ — گر در نظر خجسته فالی برسی
- شمارهٔ ۵۹۰ — ایخواجه که از خلق بمال افزونی
- شمارهٔ ۵۹۹ — خوش زی بکسان که بینی از دهر خوشی
- شمارهٔ ۵۹۸ — آن به که بکس مزاح بازی نکنی
- شمارهٔ ۶۰۰ — از مهر بتان اگر چه فرسوده شوی
- شمارهٔ ۶۰۱ — در خانه اگر نکو سرشتی داری
- شمارهٔ ۶۰۲ — گر بخت مدد کند که بویی ببری
- شمارهٔ ۶۰۳ — ای آنکه چو نخل تازه آراسته‌ای
- شمارهٔ ۶۰۴ — ای گوهر دل که گنج شاهی داری
- شمارهٔ ۶۰۵ — یارب بکام دولت خویش رسی