شمارهٔ ۵۰ - قطعه بلند اقبال
بلند اقبال / قطعات / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
خری با خری گفت منت ز کس
نباید کشیدن پی کاه و جو
دهد کاه و جو صاحب ما به ما
ولی جان ز ما می ستاند گرو
پی نفع هم آب و هیزم کشیم
کشدمان بگردیم اگر کند رو
بیا تا بمیریم و فارغ شویم
ز من ای برادر نصیحت شنو
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، دو خر دربارهٔ زندگی و زحمت صحبت میکنند. یکی از آنها میگوید که نباید منت کسی را کشید و برای بهدست آوردن کاه و جو خود را به زحمت بیندازند، زیرا صاحب آنها باید این غذا را به ایشان بدهد. همچنین اشاره میکند که انسانها برای منافع خود تلاش میکنند و اگر کشته شوند، بالاخره به آرامش میرسند. در پایان، یکی از خرها از دیگری میخواهد که نصیحت او را گوش دهد و از این زندگی رنجآور فارغ شود.