شمارهٔ ۵۶۸ فیاض لاهیجی
فیاض لاهیجی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
نه بهر آنکه عالم بر دلم تنگست مینالم
ولی بی‌ناله بودن در قفس ننگست مینالم
گمان رحم اگر می‌داشتی کی ناله می‌کردم
دلم جمع است می‌دانم دلش سنگست مینالم
نه قانونی است در سوزم نه آهنگی است در سازم
دلم با ناله خوش دارد، هر آهنگست مینالم
کمان تیر آه نارسا زور دگر دارد
نفس را دستگاه ناله تا تنگست مینالم
در این پَیرانه سر منعم چه حاصل کردن از ناله
مرا تا قامت خم دید چون چنگ است، مینالم
مرا با تو اگر وصلست اگر هجرست می‌سوزم
ترا با من اگر صلح است اگر جنگ است مینالم
گهی چون بحر در جوشم گهی چون کوه خاموشم
ولی فیّاض مدهوشم به هر رنگست مینالم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر بیانگر احساسات عمیق و پیچیده‌ی شاعر نسبت به معشوق و دشمنی‌های میان آنهاست. شاعر به رغم دشمنی‌های ظاهری میان خود و معشوق، او را دوست می‌داند و به ابرو و ناز معشوق به‌عنوان کلید حل مشکلاتش اشاره می‌کند. او از مصیبت‌های ناشی از عشق و غم‌های دلش سخن می‌گوید و می‌فهمد که شادی به او نزدیک نیست. در پایان نیز به مقایسه بین خود و زاهد می‌پردازد و عنوان می‌کند که عشق و جذابیت معشوق فراتر از ظاهر است.