غزل شمارهٔ ۵۰۵ فیض کاشانی
فیض کاشانی / غزلیات / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
اهل دنیا را ز جان کندن چه حظ
از عنای جان و برنج تن چه حظ
مرگ را نشناختن تا وقت مرگ
غافلان را از چنین مردن چه حظ
سعی کردن بهر دنیا روز و شب
ناگهانی مردن و ماندن چه حظ
خواجه را از جمع کردنها چسود
تخم حسرت در جهان کشتن چه حظ
عاقلانرا از مراعات رسوم
جز مشقتهای جان و تن چه حظ
اهل عزت را ز عزوّ سروری
جز مراعات گران کردن چه حظ
کار عقبا را پس افکندن چه سود
فوت کردن وقت تا رفتن چه حظ
زینت دنیا ندارد چون بقا
عاقلانرا دل در آن بستن چه حظ
فیض را زین پندهای بیهده
گفتن و بنوشتن و خواندن چه حظ
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به نقد زندگی مادی و دنیوی میپردازد و تأکید میکند که کوشش برای جلب لذت از دنیا، در نهایت نتیجهای جز حسرت و ناکامی ندارد. شاعر به غفلت انسانها از مرگ و بیفایده بودن تلاشهای مادی آنها اشاره میکند و بیان میکند که جمع کردن ثروت و پیروی از رسوم اجتماعی، تنها به رنج و سختی منجر میشود. همچنین، او از بیفایده بودن زینتهای دنیوی در مقایسه با باقیات صالحات میگوید و به این نکته اشاره میکند که عاقلان باید به ارزشهای معنوی و اخروی بیشتر توجه کنند تا از زندگی واقعی لذت ببرند.