شمارهٔ ۲۳ قطران تبریزی
قطران تبریزی / مقطعات / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
ای با خدای و با همه خلق خدای راست
از داد و راستی همه پیروزئی تراست
ملک تو همچو رنج بداندیش تو فزون
رنج تو همچو ملک بداندیش تو بکاست
طبع تو پاک و جان تو پاک و تن تو پاک
قول تو راست و رای تو راست و دل تو راست
از پادشاهی تو هرانکو فرار کرد
بر جای خویش خاسته بر جان پادشاست؟
خوشا ولایتا و بزرگا رعتیا
کش پادشاه دادگر پاک پارساست
چون تو ملک براستی و داد کی نشست
چون تو فلک بدانش و دولت کرا بخاست
تا مر ترا بتخت شهی بر نشاند بخت
شاخ ستم نرست و نسیم بدی نخاست
اندر بقای تست همه خلق را بقا
چندان بقات باد که خورشید را بقاست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن شاعر به ستایش خدا و پادشاهی دادگر و پاکنفس میپردازد. او بر این باور است که پیروزی و موفقیت به راستگویی و دادگری بستگی دارد. رنج و سختیهای بداندیشان باعث رشد ملک و پادشاهی خوب میشود، در حالی که پاکی و صداقت در افکار و اعمال انسانها، به عدالت اجتماعی کمک میکند. شاعر به ویژگیهای نیک پادشاه اشاره میکند و بر اهمیت بقا و پایداری بر اصول راستین تأکید میورزد و میگوید که در سایه پادشاهی او، همگان به بقای خوب و شایستهای دست مییابند.