شمارهٔ ۴۹ میرزا حبیب خراسانی
میرزا حبیب خراسانی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
در مدرسه علم و عمل آموختنی نیست
جز درس نفاق و دغل اندوختنی نیست
گویند که در بزم دل افروخته شمعی است
روشن، که بدیر و حرم افروختنی نیست
این دفتر دانش اگر از سر حقیقت
یک نکته در او هست بگو سوختنی نیست
در خلق بهائم سخن از علم معارف
ایخواجه سپوزی عبث، اسپوختنی نیست
آن علم بیان است که آموختنی بود
این علم عیان است که آموختنی نیست
گر سوزن عیسی بود و رشته مریم
ای شیخ میان من و تو دوختنی نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به نقد نظام آموزش و دانش در جامعه می‌پردازد و بیان می‌کند که در مدرسه‌ها فقط نفاق و فریبکاری آموخته می‌شود و واقعیات عمیق‌تر و ارزشمندتری وجود ندارد. او به بزم دل اشاره می‌کند که در آن حقیقت و روشنایی وجود دارد، اما در مکان‌های رسمی و فرهنگی این نور و آگاهی قابل دستیابی نیست. شاعر تاکید می‌کند که اگر دانش واقعی و حقیقتی در این دفتر وجود داشته باشد، ارزش آن سوختن ندارد و در نهایت به این نکته اشاره می‌کند که دسترسی به علم واقعی و عمیق در بین مردم و دیدگاه‌های سطحی و ظاهری ممکن نیست.