شمارهٔ ۵۹ میرزا حبیب خراسانی
میرزا حبیب خراسانی / غزلیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
اگنون که گذشته ز شب تیره دو پاس است
زی باده کشان نوبت تبدیل لباس است
از سر فکند شیخ بخلوتگه رندان
آن خرقه صد پاره که پشمینه پلاس است
در هندسه بینی دهن شیخ و لب جام
دو دائره کان هر دو بیک نقطه مماس است
گوید که بتدقیق نظر حرمت می نی
در نص صریح است و نه در حکم قیاس است
بل در نظر شرع که از قاعده عقل
ترتیب مبانیش بتاسیس اساس است
هنگام کلال از الم و خستگی روح
واجب بود این جرعه که ترویج حواس است
معجون مفرح که کند تربیت عقل
در نزد خردمند چه باک است و چه باس است
در مجلس خاصش سخن از باده و ساغر
در محفل عامش سخن از حیض و نفاس است
هر کس که شود تابع این شیخک نسناس
بی شبهه توان گفت که از ارذل ناس است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی وضعیت کنونی و تغییرات ناشی از نوشیدن باده میپردازد. شاعر به تضادهای موجود در آداب و رسوم جامعه اشاره کرده و بیان میکند که نحوه رفتار و تفکر افراد تحت تأثیر تعالیم شیخانی است که در ظاهر به اخلاق و دین اهمیت میدهند، اما در باطن ممکن است دچار خرافات شوند. شاعر بر این نکته تأکید دارد که در راه تفکر و عقلانیت، نوشیدنی میتواند به عنوان عاملی مفرح و موثر در رشد عقل و آگاهی مورد توجه قرار گیرد. او نهایتاً به این نتیجه میرسد که پیروی از شیخانی که تنها به ظواهر اهمیت میدهند، به معنای انحطاط و دوری از خرد و عقلانیت است.