شمارهٔ ۱۰۹۲ جویای تبریزی
جویای تبریزی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
اگر چشمی به زیر افکنده باشی
چو خورشید برین تابنده باشی
کم از مهر سلیمانی نباشد
اگر دل را ز دنیا کنده باشی
به کیش ما به از صدساله شاهی است
اگر یک دم توانی بنده باشی
شکست قیمتت در خود فروشی است
مگو از خویش تا ارزنده باشی
ز گلگلشت بهشت افتادهای دور
ز سوء خلق اگر آکنده باشی
ترا بس سرخرویی رنگ خجلت
گر از کردار خود شرمنده باشی
اگر خود را نبینی مردمکوار
به چشم مردمان زیبنده باشی
نجوید تا کسی جویا نیابد
اگر جویندهای یابنده باشی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به ارزشهای روحانی و معنوی اشاره دارد و بر اهمیت دل کندن از دنیا و مادیات تأکید میکند. شاعر بیان میکند که اگر انسان دلاش را از دنیا جدا کند و به معنویاتی چون عشق و عبودیت بپردازد، از مهر و دوستی سلیمان هم برتر خواهد بود. همچنین، میگوید که خود را نباید به ارزشهای دنیوی محدود کرد و باید برتر از آن بود. اگر کسی در جستجوی حقیقت باشد و از روی خودخواهی و رفتار ناپسند دوری کند، به مقام و منزلت واقعی خواهد رسید. این شعر در نهایت به این نکته میرسد که انسان باید در جستجوی خودشناسی و ارزشهای داخلی باشد تا در چشم دیگران زیبا و باارزش جلوه کند.