رباعی ۱۱۵ خیام
خیام نیشابوری / دم را دریابیم [۱۴۳-۱۰۸] / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
وقت سحر است، خیز ای مایهٔ ناز
نرمک‌نرمک باده خور و چنگ نواز
کآن‌ها که به جایند نپایند کسی
و آن‌ها که شدند، کس نمی‌آید باز!
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شعر به زمان سحر اشاره دارد و از یک فرد دعوت می‌کند که با نرمی و آرامش باده بنوشد و ساز بزند. در اینجا تأکید بر اهمیت لحظات زودهنگام و ناپایداری زندگی است. شاعر می‌گوید کسانی که در گذشته بوده‌اند، دیگر بازنمی‌گردند، پس باید از لحظات حال بهره‌برداری کرد.