میرداماد
زاده ۹۶۹ – درگذشته ۱۰۴۰ هجری قمری، گرگان
زندگی‌نامهٔ میرداماد
میر برهان‌الدّین محمدباقر استرآبادی نامور به «میرداماد» و «معلم ثالث»، متخلّص به «اشراق» فیلسوف، متکلم و فقیه برجستهٔ دورهٔ صفویه و از ارکانِ مکتب فلسفی اصفهان است. میرداماد فرزند میر شمس الدین محمد استرآبادی مشهور به داماد و از سادات حسینی گرگان است. محمد استرآبادی با دختر علی بن عبد العالی معروف به محقق کرکی ازدواج نمود و به همین خاطر او را داماد نامیدند. میرداماد این لقب را از پدر خود به ارث برده‌است. وی از دوستان نزدیک شیخ بهایی بود. دربارهٔ سال تولد او، اطلاعات کافی در دست نیست ولی کتاب «نخبة المقال فی اسماء الرجال» تولد او را سال ۹۶۹ قمری ذکر کرده است. وی در کودکی به توس هجرت کرد و علوم دینی را نزد سید علی فرزند ابی‌الحسن موسوی عاملی و دیگر استادان آن دیار آموخت. همچنین علوم فلسفه و ریاضیات را در دوران حضورش در توس آموخت. میر محمدباقر سپس راه قزوین پیش گرفت. در سال ۹۸۸ قمری دوباره به خراسان آمد و تا سال ۹۹۳ قمری در آنجا ماندگار شد و سپس به کاشان مهاجرت کرد. میرداماد مانند بسیاری از حکما و عرفا، که ذوق شعر و شاعری داشته‌اند به سرودن شعر عربی و فارسی می‌پرداخته است. مجموعهٔ اشعار او بعدها به نام «دیوان میرداماد» یا «دیوان اشراق» گردآوری شده است. میرداماد در سال ۱۰۴۰ قمری در بین راه مسیر کربلا و نجف درگذشت و در حرم حضرت علی (ع) دفن شد.
آثار میرداماد
شعرهای میرداماد
- شمارهٔ ۳۲۲ — من کیستم از خویش به تنگ آمده ای
- شمارهٔ ۳۲۴ — ای تیره شب فراق آخر به سر آی
- شمارهٔ ۳۲۳ — من کیستم ای شوخ دل از کف شده ای
- شمارهٔ ۳۲۵ — از گردش نه مدار غافل نشوی
- شمارهٔ ۳۲۶ — اشراق تو هستی ثمر بید کنی
- شمارهٔ ۳۲۷ — ای دل تا کی به هرزه تدبیر کنی
- شمارهٔ ۳۲۹ — ای دیده ز اشک بی متاعم نکنی
- شمارهٔ ۳۲۸ — ای دل ز چه از علم وسیطی نکنی
- شمارهٔ ۳۳۰ — ای دیده دگر خرد تباهی نکنی
- شمارهٔ ۳۳۱ — ای دیده به آتش آشنائی نکنی
- شمارهٔ ۳۳۲ — ای دیده به روشنی چو اختر بادی
- شمارهٔ ۳۳۴ — تاراج متاع اختیارم کردی
- شمارهٔ ۳۳۶ — در ده می لعل لاله گون صافی
- شمارهٔ ۳۳۵ — دل پیش غمت جزیه برد غمناکی
- شمارهٔ ۳۳۳ — تا روز رخت شد چو شراب عنبی
- شمارهٔ ۳۳۷ — عمری بگذشت از آن‌که در خواب، شبی
- شمارهٔ ۳۴۰ — یک دم ز دل فکار بیرون نروی
- شمارهٔ ۳۳۸ — گرد دل من ز غم حصاری کردی
- شمارهٔ ۳۳۹ — هستی بتو قائم است و موجود توئی
- بخش ۲ - مناجات و تمجید — ای خرد از حلقه به گوشان تو
- بخش ۴ - مناجات — ای کرمت مایه امید من
- بخش ۳ - مناجات — ای سخنت نقل سر خوان عقل
- بخش ۵ - درنعت رسول اکرم (ص) — شاه رسل خواجه این چارسوی
- بخش ۱ - مشرق النوار — بسم الله الرحمن الرحیم