میرداماد
زاده ۹۶۹ – درگذشته ۱۰۴۰ هجری قمری، گرگان
زندگینامهٔ میرداماد
میر برهانالدّین محمدباقر استرآبادی نامور به «میرداماد» و «معلم ثالث»، متخلّص به «اشراق» فیلسوف، متکلم و فقیه برجستهٔ دورهٔ صفویه و از ارکانِ مکتب فلسفی اصفهان است. میرداماد فرزند میر شمس الدین محمد استرآبادی مشهور به داماد و از سادات حسینی گرگان است. محمد استرآبادی با دختر علی بن عبد العالی معروف به محقق کرکی ازدواج نمود و به همین خاطر او را داماد نامیدند. میرداماد این لقب را از پدر خود به ارث بردهاست. وی از دوستان نزدیک شیخ بهایی بود. دربارهٔ سال تولد او، اطلاعات کافی در دست نیست ولی کتاب «نخبة المقال فی اسماء الرجال» تولد او را سال ۹۶۹ قمری ذکر کرده است. وی در کودکی به توس هجرت کرد و علوم دینی را نزد سید علی فرزند ابیالحسن موسوی عاملی و دیگر استادان آن دیار آموخت. همچنین علوم فلسفه و ریاضیات را در دوران حضورش در توس آموخت. میر محمدباقر سپس راه قزوین پیش گرفت. در سال ۹۸۸ قمری دوباره به خراسان آمد و تا سال ۹۹۳ قمری در آنجا ماندگار شد و سپس به کاشان مهاجرت کرد. میرداماد مانند بسیاری از حکما و عرفا، که ذوق شعر و شاعری داشتهاند به سرودن شعر عربی و فارسی میپرداخته است. مجموعهٔ اشعار او بعدها به نام «دیوان میرداماد» یا «دیوان اشراق» گردآوری شده است. میرداماد در سال ۱۰۴۰ قمری در بین راه مسیر کربلا و نجف درگذشت و در حرم حضرت علی (ع) دفن شد.
آثار میرداماد
شعرهای میرداماد
- بخش ۷ - منقبت علی (ع) — نفس نبی باب مدینه ی علوم
- بخش ۹ - منقبت ائمه اطهار — ای گهر غیب ز کان شما
- بخش ۱۰ - منقبت امام زمان — ای علمت کنیت نام نبی
- بخش ۸ - ایضاً در منقبت — ای پدر عترت و زوج بتول
- بخش ۶ - نعت — ای شرف مسند پیغمبری
- بخش ۱۱ - سبب نظم این دفتر — من که در این باغ چو مرغ سحر
- حکیم رکنا و میرداماد — از حکیم رکنا به میرداماد:
- سؤال میرداماد از شیخ بهایی — از میرداماد به شیخ بهایی:
- شمارهٔ ۵ - در منقبت علی(ع) — کالدر ولدت یا امام الشرف
- شمارهٔ ۳ - وله ایضا — کانی کل معقول عویص
- شمارهٔ ۶ - : قد یتمنی الوشق فلولا جسدی — قد یتمنی الوشق فلولا جسدی
- شمارهٔ ۴ - : یا ازلی الدوام یا ابدی البقاء — یا ازلی الدوام یا ابدی البقاء
- شمارهٔ ۲ - : بالله یا سکاری حی الحبیب قولو — بالله یا سکاری حی الحبیب قولو
- شمارهٔ ۱ - در نعت خاتم النبیین(ص) — یا عارج المعارج یا سید الرسل
- شمارهٔ ۸ - : یا قوم هواکم بصدری نزلا — یا قوم هواکم بصدری نزلا
- شمارهٔ ۷ - توجه به مشهد مقدس — طارت المهجه شوقا بجنان الطرب
- شمارهٔ ۹ - : الهی و کم کنت فی نعمه لک — الهی و کم کنت فی نعمه لک