شمارهٔ ۱۶ محتشم کاشانی
محتشم کاشانی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
چنین است اقتضا رعنائی قد بلندش را
که زیر ران او بی‌خود به رقص آرد سمندش را
به دنبال اجل جانها دوند از شوق اگر آن بت
کند دنبالهٔ دام اجل پیچان کمندش را
اگر صیدش ز شادی گم نکردی دست و پا رفتی
به استقبال یک میدان کمند صید بندش را
ملک ایمن نماند بر فلک چون بر زمین آن مه
کند ناوک فکن بازوی حسن زورمندش را
در آئین غضب کوشید چندان آن گل خندان
که رسم خنده رفت از یاد لعل نوش خندش را
اگر قلب حقیقت هم بود ممکن محال است این
که جنبد غرق الفت خاطر کلفت پسندش را
زمین در جنبش آید محتشم از اضطراب من
هوای جلوه چون جنبش دهد نخل بلندش را
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به زیبایی و جذابیت شخصی با قد بلند اشاره می‌کند که تأثیر زیادی بر اطرافیانش دارد. سمند او به شوق می‌رقصد و جانها به دنبالش می‌دوند. شاعر می‌گوید که اگر کسی نتواند خود را کنترل کند و در میدان عشق اسیر شود، ممکن است گرفتار دام دلربایی او شود. همچنین بیان می‌کند که زیبایی و جذبه این شخصیت به حدی است که حتی آسمان و زمین نیز تحت تأثیر او قرار می‌گیرند. در نهایت، شاعر احساسات خود را از اضطراب و شوق بیان می‌کند و اشاره می‌کند که جلوه این زیبایی به زمین و نخل نیز اثر می‌گذارد.