شمارهٔ ۴۰۲ محتشم کاشانی
محتشم کاشانی / غزلیات / وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم)
به مجلس بحث از آن خصمانه اغیار می‌کردم
که جانب داری فهم از ادای یار می‌کردم
ز بختم با حریفان کار مشکل شد که پی در پی
به تعلیم اشارات نهانش کار می‌کردم
زبان در بحث با اغیار و دل در مشورت با او
من از دل بی‌خبر نظارهٔ دیدار می‌کردم
سخن می‌گفتم اندر بزم با پهلونشینانش
نظر را در میان مشغول آن رخسار می‌کردم
نوید بزم خاصم دوش باعث بود در مجلس
که بهر زود رفتن کوشش بسیار می‌کردم
رقیبی بود در بیداری شبگردیم با او
که پی گم کرده امشب سیر با اغیار می‌کردم
نهان می‌خواستم چون از حریفان لطف او با خود
بهر یک حرفی از بی‌لطفیش اظهار می‌کردم
در افشای جدل با مدعی از مصلحت بینی
به ظاهر گفتگوئی نیز با دل‌دار می‌کردم
نمی‌شد محتشم گر دوست امشب هم زبان من
میان دشمنان کی جرات این مقدار می‌کردم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به توصیف ناپایداری و چالش‌های عشق و روابط انسانی می‌پردازد. شاعر در محیطی پر از خصومت و دشمنی با دیگران حاضر است و در عین حال در دل به یار خود فکر می‌کند. او به مشکلاتی که در برقراری رابطه با محبوبش دارد اشاره می‌کند و تلاش می‌کند ارتباطی با او برقرار کند، حتی در حضور رقبا و حریفان. شاعر به تضاد بین صحبت‌های ظاهری و احساسات درونی خود می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه عشق می‌تواند او را در شرایط دشواری قرار دهد، به‌خصوص وقتی که باید بین وفاداری به یار و مواجهه با دشمنان یکی را انتخاب کند. در نهایت، شاعر بیان می‌کند که در این شرایط بغرنج، به معاشرت با دیگران و حفظ ظاهر مجبور است، در حالی که دلش برای محبوبش می‌تپد.