شمارهٔ ۱۸ نسیمی
عمادالدین نسیمی / غزلیات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
ای صفات تو عین موجودات
ذات پاک تو مظهر ذرات
عین هر نیستی ز هستی تو
در همه نفی گشته است اثبات
در جمیع فنا تویی باقی
از حیات تو بوده جمله ممات
روز و شب از برات می میرم
کی نویسی به گنج وصل برات؟
در خرابات عاشقان سرمست
غسل کردم به می ز بهر صلوة
بر سر خود بروت می مالم
ریش خود چیست تا برم ز برات
قدر خود را چو من بدانستم
گشتم ایمن ز صوم و قدر و برات
پیش من چونکه دیر و کعبه یکی است
عز عزی برفت و لات و منات
فارغم از بهشت و از دوزخ
ایمنم از هراس قید و نجات
هر توجه که می کنم، وجهت
می نماید به هر حدود و جهات
ننگم امروز آید از نامم
عار دارم ز نام و ننگ و صفات
از تو شد حاصلی نسیمی را
ورنه دارد عدم سکون و ثبات
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به وصف صفات الهی و ارتباط آن با وجود و هستی می‌پردازد. شاعر بر این باور است که ذات پاک خدا مظهر همه موجودات است و هر چیزی که هست، نشأت گرفته از او است. او از فنا و بقا سخن می‌گوید و اینکه همه چیز در هستی‌اش از حیات اوست. شاعر در دنیای عاشقان غرق شده و خواهان اتصال به الوهیت است. او به نوعی به بی‌اهمیتی نام و صفات انسانی اشاره می‌کند و از اینکه از جنبه‌های مادی و دنیوی فارغ شده است، ابراز رضایت می‌کند. در نهایت، او بر این نکته تأکید می‌کند که همه توجهات و حرکاتش باید در جهت خدا باشد و از قید و بندهای دنیوی آزاد است.