رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- بخش ۶۵ — دم سگ بینی ابا بتفوز سگ
- بخش ۶۷ — ایستاده دیدم آن جا دزد و غول
- بخش ۷۲ — کرد باید مر مرا و او را رون
- بخش ۶۶ — چون فراز آید بدو آغاز مرگ
- بخش ۶۸ — چون که زن را دید فغ، کرد اشتلم
- بخش ۷۰ — نزد آن شاه زمین کردش پیام
- بخش ۶۹ — تا به خانه برد زن را با دلام
- بخش ۷۱ — بس که برگفته پشیمان بوده‌ام
- بخش ۷۴ — زش ازو پاسخ دهم اندر نهان
- بخش ۷۳ — پس شتابان آمد اینک پیرزن
- بخش ۷۷ — تاک رز بینی شده دینارگون
- بخش ۷۵ — چون بگردد پای او از پایدان
- بخش ۸۰ — مرد را نهمار خشم آمد ازین
- بخش ۷۶ — مار و غنده کربشه با کژدمان
- بخش ۷۸ — از همالان وز برادر من فزون
- بخش ۷۹ — گر درم داری، گزند آرد بدین
- بخش ۸۲ — تنگ شد عالم برو از بهر گاو
- بخش ۸۳ — گفت: فردا بینی‌ام در پیش تو
- بخش ۸۶ — روی هر یک چون دو هفته گرد ماه
- بخش ۸۴ — کاش آن گوید که باشد بیش نه
- بخش ۸۵ — هیچ گنجی نیست از فرهنگ به
- بخش ۸۸ — سوس پرورده به می بگداخته
- بخش ۸۷ — اخترانند آسمانشان جایگاه
- بخش ۸۱ — ار همه خوبی و نیکی دارد او