صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۵ — از لخت دل مرا مژه در چشم تر شکست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۱ — از لعل آبدار تو طرفی نظر نبست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۴ — نتوان ز دل غبار ملال از شراب شست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۷ — تا چند بشنوم ز رسولان پیام دوست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۶ — چندین جمال هست نهان در جلال دوست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۸ — باریکتر چرا نشوم از میان دوست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۳ — از بس نهاده ام به دل داغدار دست
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۲ — هر کس فشاند بر من پر شور پشت دست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۴ — دردست، صبح شیب، می خوشگوار چیست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۶ — ای بوالفضول شکوه ز جور زمانه چیست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۵ — در حفظ جسم این همه فکر محال چیست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۹ — ما گرچه بسته ایم لب از گفتگوی دوست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۳ — دلبستگی است مادر هر ماتمی که هست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۱ — نابسته رخنه نظر از هر عیان که هست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۰ — از شش جهت به کعبه مقصد سبیل هست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۲ — رزق دهن تیغ بود هر گلو که هست
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۰ — چشمم به دستگیری لطف جیب نیست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۹ — خلقند جمله آلت شطرنج، زنده کیست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۳ — جان رمیده را به جهان بازگشت نیست
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۱ — از شش در جهات، امید نجات نیست
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۲ — این بنای عالم خاک از شکست نیست
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۴ — می سنگ اگر زند به ایاغم شگفت نیست
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۸ — این آهوی رمیده ز مردم، نگاه کیست؟
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۷ — ای صبح، آه سرد تو در انتظار کیست؟