بخش ۳۵۸ - کوکب الصبح صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
کنم از کوکب صبحت بیانی
بود اول تجلی را نشانی
بسالک مطلق از اول تجلی
بود ظاهر فروغ نفس کلی
در اینمعنی بقرآن ذوالمنن گفت
«رأی کوکب علیه اللیل جن» گفت
بود لیل طبیعت تیره چون شب
طلوع نفس بر این شب چو کوکب
بسالک کو بود در راه توحید
کند زان پس تجلی ماه و خورشید
که آن از قلب و روح آمد عبارت
و زان پس نور ذاتست این اشارت
خلیل حق در اینمعنی متین گفت
بوحدت «الا احب الافلین» گفت
بود «وجهت وجهی» اینکه هر سو
کنی رو نیست پیدا غیر یک رو
پس از رفع حجب گردید ظاهر
که خود ارض و سما را اوست فاطر
شود اسلام سالک اندرین سیر
حقیقی هم بری از شرک و از غیر
بتحقیق ولایت اندرین باب
دهم شرحی بعون رب‌الارباب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به توصیف مراحل تجلی و ظهور حقایق الهی می‌پردازد. شاعر با اشاره به "کوکب" و تجلیات مختلف، از ظهور یک حقیقت واحد در عین کثرت سخن می‌گوید. او به شب و تاریکی طبیعت به عنوان نشانه‌ای از دوری از حقیقت اشاره می‌کند و سپس به طلوع نور و ظهور ماه و خورشید به عنوان نمادهای الهی می‌پردازد. این تجلیات به سالکان در راه توحید، نور ایمان و حقیقت را می‌بخشند. در نهایت، اشاره می‌شود که با رفع حجاب‌ها، حقیقت واحد در همه جا ظاهر می‌شود و شخص سالک می‌تواند به درکی عمیق از ولایت و یکتایی خداوند دست یابد.