بخش ۴۶۲ - الحلم صفی علیشاه
صفی علیشاه / بحرالحقایق / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
سکون و حلم جز ضد غضب نیست
غضبها از حرام است و عجب نیست
کند قوت حلال از غیب یاری
تو را در علم و عقل و بردباری
تو آنرارکن اخلاق و عمل دان
محاسن از حلالت ما حصل دان
حرامت مایه ظلم و شرور است
حلالت منشأ خیر الامور است
نشان خیر باشد عدل و انصاف
توان از عدل کردن جمع اطراف
شجاعت دست عدل اندر فنونست
از آن بینی که هر ظالم جبونست
چو عدل آمد رود ظلم و خیانت
فزاید مر تو را وزن و متانت
نترسی گر جهان جنبد بجنگت
نغلطد از هزاران سیل سنگت
ز طوفانها نلرزد شاخ بیدت
که نبود جز بعون حق امیدت
به ننشیند ز کس گردت بدامان
نباشد هم نبردت کس بمیدان
بود پس حلم معیار شجاعت
وقار از حلم و صبر است از قناعت
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن بیان می‌کند که سکون و حلم (خویشتن‌داری) مقابل غضب هستند. غضب و عصبانیت به‌طور کلی ناشی از حرام‌هاست و در مقابل، حلم و سکون از حلال سرچشمه می‌گیرند. نویسنده تأکید می‌کند که انسان با تقویت عقل و بردباری و طلب علم از حلال می‌تواند به محاسن اخلاقی دست یابد. همچنین بر اهمیت عدل و انصاف به‌عنوان نشانه‌های خیر و دوری از ظلم تأکید می‌شود و می‌گوید شجاعت واقعی در اقدام به عدالت نهفته است. با رسیدن به عدل، انسان به ثبات و وزنی در زندگی خود دست می‌یابد و نباید از خطرات بترسد. در نهایت، حلم به‌عنوان معیاری برای شجاعت و وقار از صبر و قناعت معرفی می‌شود.