ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۷۸ — عشقم که به هر رگم غمی پیوندست
- رباعی شمارهٔ ۷۹ — نقاش رُخت ز طعن‌ها آسوده‌ست
- رباعی شمارهٔ ۷۴ — ای دل غمِ عشق از برای من و توست
- رباعی شمارهٔ ۸۰ — در عالم اگر فلک اگر ماه و خورست
- رباعی شمارهٔ ۷۳ — دل کیست که گویم از برای غم توست؟
- رباعی شمارهٔ ۷۶ — اسرار ملک بین که به غول افتاده‌ست
- رباعی شمارهٔ ۷۷ — ای حیدر شهسوار وقت مددست
- رباعی شمارهٔ ۷۵ — ناکامی‌ام ای دوست ز خودکامیِ توست
- رباعی شمارهٔ ۸۷ — ای خالق خلق رهنمایی بفرست
- رباعی شمارهٔ ۸۸ — ما را بجز این جهان، جهانی دگرست
- رباعی شمارهٔ ۸۳ — ای برهمن آن عذار چون لاله پرست
- رباعی شمارهٔ ۸۱ — سوفسطایی که از خرد بی‌خبرست
- رباعی شمارهٔ ۸۶ — یا رب تو زمانه را دلیلی بفرست
- رباعی شمارهٔ ۸۵ — یا رب سبب حیات حیوان بفرست
- رباعی شمارهٔ ۸۲ — پی در گاوست و گاو در کهسارست
- رباعی شمارهٔ ۸۴ — آلودهٔ دنیا جگرش ریش‌تر است
- رباعی شمارهٔ ۸۹ — سرمایهٔ عمر آدمی یک نفس‌ست
- رباعی شمارهٔ ۹۰ — گفتی که فلان ز یادِ ما خاموش‌ست
- رباعی شمارهٔ ۹۱ — راه تو به هر روش که پویند خوشست
- رباعی شمارهٔ ۹۳ — دل بر سر عهد استوار خویشست
- رباعی شمارهٔ ۹۲ — دل رفت بَرِ کسی که سیماش خوشست
- رباعی شمارهٔ ۹۵ — گریم زغم تو زار و گویی زرقست
- رباعی شمارهٔ ۹۶ — گنجم چو گهر در دل گنجینه شکست
- رباعی شمارهٔ ۹۴ — بر شکل بتان رهزن عشاق حقست