ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۶ — ای شیرِ سرافرازِ زبردست خدا
- رباعی شمارهٔ ۳ — وصلِ تو کجا و منِ مهجور کجا؟
- رباعی شمارهٔ ۵ — وا فریادا ز عشق، وا فریادا
- رباعی شمارهٔ ۷ — گفتم صنما لاله رخا دلدارا
- رباعی شمارهٔ ۸ — گفتی که منم ماهِ نشابور سرا
- رباعی شمارهٔ ۴ — منصورِ حلاج، آن نهنگِ دریا
- رباعی شمارهٔ ۱ — باز آ باز آ، هر آنچه هستی باز آ
- رباعی شمارهٔ ۲ — یا ربّ، به محمّد و علی و زهرا
- رباعی شمارهٔ ۱۲ — تا چند کشم غصهٔ هر ناکس را
- رباعی شمارهٔ ۱۱ — گر بر درِ دیر می‌نشانی ما را
- رباعی شمارهٔ ۱۰ — یا‌رب مکن از لطف پریشان ما را
- رباعی شمارهٔ ۱۴ — از زهد اگر مدد دهی ایمان را
- رباعی شمارهٔ ۹ — هر گاه که بینی دو سه سرگردان را
- رباعی شمارهٔ ۱۵ — تسبیح ملک را و صفا رضوان را
- رباعی شمارهٔ ۱۶ — ای دوست دوا فرست بیماران را
- رباعی شمارهٔ ۱۳ — پرسیدم ازو واسطهٔ هجران را
- رباعی شمارهٔ ۱۹ — تا درد رسید چشمِ خون‌خوار تو را
- رباعی شمارهٔ ۲۱ — آن رشته که قوّتِ روان‌ست مرا
- رباعی شمارهٔ ۲۴ — آن عشق که هست جزء لاینفکِ ما
- رباعی شمارهٔ ۲۰ — در دیده به جای خواب، آب است مرا
- رباعی شمارهٔ ۲۳ — ای دل، برِ ما مباش بی دلبرِ ما
- رباعی شمارهٔ ۱۸ — در کعبه اگر دل سوی غیرست تو را
- رباعی شمارهٔ ۲۲ — یا رب ز کرَم دری برویم بگشا
- رباعی شمارهٔ ۱۷ — دی شانه زد آن ماه خمِ گیسو را