اسدی توسی
درگذشته ۴۶۵ هجری قمری، مشهد
زندگی‌نامهٔ اسدی توسی
ابونصر علی بن احمد اسدی توسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی گرشاسپ‌نامه است. وی به نقل مجمع الفصحاء در سال ۴۶۵ هجری درگذشت. آرامگاه وی در تبریز است. اسدی نظم گرشاسپ‌نامه را در سال ۴۵۸ هجری قمری به پایان رساند. گرشاسپ‌نامه در میان آثاری که به پیروی از شاهنامهٔ فردوسی نوشته شده‌اند، یکی از متنهای بسیار موفق به شمار می‌رود. اسدی توسی از چند جهت دیگر هم در تاریخ ادبیات ایران دارای اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که تاکنون به دست آمده (الابنیه عن حقائق الادویه) به خط اسدی توسی است. افزون بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ پارسی را (بنا بر آنچه تا امروز به دست ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین نموده است. متن کتاب گرشاسپ‌نامهٔ اسدی توسط آقای سیاوش جعفری از روی تصحیح زنده‌یاد حبیب یغمایی واژه‌نگاری شده است.
آثار اسدی توسی
شعرهای اسدی توسی
- بخش ۲۷ - جنگ گرشاسب با ببر ژیان — خور از کُه چو بفراخت زرین کلاه
- بخش ۲۵ - پند دادن اثرط گرشاسب را — بدو گفت کز بدگمان برگسل
- بخش ۲۸ - نامه فرستادن گرشاسب به نزد بهو — دبیر از قلم ابر انقاس کرد
- بخش ۳۱ - پیغام بهو به نزدیک گرشاسب — چو زی خوابگه شد یل نامدار
- بخش ۲۶ - رفتن گرشاسب به نزد ضحاک — سپهبد چو پندش سراسر شنود
- بخش ۳۲ - پاسخ گرشاسب به نزد بهو — سپهبد ز خشم دل آشفت و گفت
- بخش ۳۰ - جنگ دوم گرشاسب با سالاران بهو — سپهبد چو دید آن خروش سپاه
- بخش ۲۹ - جنگ اول گرشاسب با لشکر بهو — بدو گفت مهراج کآی سرفراز
- بخش ۳۷ - رفتن گرشاسب به زمین سرندیب — دگر روز مهراج گردنفراز
- بخش ۴۰ - رفتن مهراج با گرشاسب — یکی ماه از آن پس به شادی و کام
- بخش ۳۸ - خبر یافتن پسر بهو از کار پدر — وز آنسو چو پور بهو رفت پیش
- بخش ۳۹ - برگشتن پسر بهو به زنگبار — ز صد مرد پنجه گرفته شدند
- بخش ۳۶ - پاسخ دادن بهو مهراج را — بهو گفت با بسته دشمن به پیش
- بخش ۳۴ - رزم چهارم گرشاسب با هندوان — چو ز ایوان مینای پیروزه هور
- بخش ۳۵ - قصه زنگی با پهلوان گرشاسب — بُدش زنگیی همچو دیو سیاه
- بخش ۳۳ - رزم سوم گرشاسب با خسرو هندوان — ز شبدیز چون شب بیفتاد پست
- بخش ۴۴ - نکوهش مذهب دهریان — دگر نیز دان کز گروهان دهر
- بخش ۴۸ - گشتن گرشاسب با مهراج گرد هند — یکی مرد ملاح بُد راهبر
- بخش ۴۲ - دیگر پرسش گرشاسب از برهمن — دگر رهش پرسید گرد دلیر
- بخش ۴۶ - پرسش های دیگر از برهمن — بپرسید باز از بر کوهسار
- بخش ۴۵ - در مذهب فلاسفه گوید — جدا فیلسوفند دیگر گروه
- بخش ۴۳ - دیگر پرسش گرشاسب از سرشت جهان — بپرسید بازش هنرمند مرد
- بخش ۴۷ - پرسش های دیگر و پاسخ برهمن — ز هر دانشی چیست بهتر نخست
- بخش ۴۱ - دیدن گرشاسب برهمن را — بر آن کُه برهمن یکی پیرمرد