اسدی توسی
درگذشته ۴۶۵ هجری قمری، مشهد
زندگی‌نامهٔ اسدی توسی
ابونصر علی بن احمد اسدی توسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی گرشاسپ‌نامه است. وی به نقل مجمع الفصحاء در سال ۴۶۵ هجری درگذشت. آرامگاه وی در تبریز است. اسدی نظم گرشاسپ‌نامه را در سال ۴۵۸ هجری قمری به پایان رساند. گرشاسپ‌نامه در میان آثاری که به پیروی از شاهنامهٔ فردوسی نوشته شده‌اند، یکی از متنهای بسیار موفق به شمار می‌رود. اسدی توسی از چند جهت دیگر هم در تاریخ ادبیات ایران دارای اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که تاکنون به دست آمده (الابنیه عن حقائق الادویه) به خط اسدی توسی است. افزون بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ پارسی را (بنا بر آنچه تا امروز به دست ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین نموده است. متن کتاب گرشاسپ‌نامهٔ اسدی توسط آقای سیاوش جعفری از روی تصحیح زنده‌یاد حبیب یغمایی واژه‌نگاری شده است.
آثار اسدی توسی
شعرهای اسدی توسی
- بخش ۷۳ - صفت حلالزاده و حرامزاده و دیگر شگفتی ها — کُهی دید دیگر ز سنگ سیاه
- بخش ۷۹ - آمدن دختر قیصر به دیدار گرشاسب — سوی باغ با دایه ناگه ز در
- بخش ۷۷ - در صفت سفر — پدر گفت گرت ازشدن چاره نیست
- بخش ۷۶ - داستان شاه روم و دخترش — به روم اندرون بُد شهی نامجوی
- بخش ۷۴ - بازگشت گرشاسب و صفت خواسته — چنین تا بقنوجش آورد شاد
- بخش ۷۸ - رفتن گرشاسب به شام — سمند سرافراز را کرد زین
- بخش ۷۵ - بازگشت گرشاسب از هند به ایران — سپهدار از آن پس برآراست کار
- بخش ۸۰ - رفتن گرشاسب به درگاه شاه روم و کمان کشیدن — چو بنهاد گردون ز یاقوت زرد
- بخش ۸۳ - جنگ نوشیار با انبارسی — به جنگ آن دو سالار پیش از دو شاه
- بخش ۸۴ - جنگ شاه کابل با زابلیان وشکسته شدن اثرط — چوباز سپیده بزد پر باز
- بخش ۸۲ - ساختن شهر زرنج — چو بگذشت ازین کار ماهی فره
- بخش ۸۱ - وصف بیابان و رزم گرشاسب با زنگی — بیابانی آمدش ناگاه پیش
- بخش ۸۶ - جنگ اثرط با شاه کابل — وز آن سو چو از شهر داور سپاه
- بخش ۸۸ - آمدن گرشاسب به بتخانه ی سوبهار — چو آمد به بتخانه ی سو بهار
- بخش ۸۷ - رسیدن گرشاسب به یاری اثرط و شبیخون او — پس که چو خور ساز رفتن گرفت
- بخش ۸۵ - نامه ی اثرط به گرشاسب — یکی نامه نزدیک گرشاسب زود
- بخش ۹۵ - رسیدن گرشاسب به جزیره قاقره — وز آنجای با لشکرش یکسره
- بخش ۹۱ - رفتن گرشاسب به ساختن سیستان و اتمام آن — سپهبد گرفت از پدر پند یاد
- بخش ۸۹ - نشستن گرشاسب بر تخت کابل — به ایوان کابل شه آورد روی
- بخش ۹۴ - رزم گرشاسب با منهراس — گرفتند از آنجای راهِ دراز
- بخش ۹۳ - رفتن گرشاسب به جنگ شاه لاقطه و دیدن شگفتی ها — چو شد بر جزیره یکی بیشه دید
- بخش ۹۶ - آگاهی شاه قیروان از رسیدن گرشاسب — وز آن جا سپه برد زی قیروان
- بخش ۹۲ - آمدن ضحاک به دیدن گرشاسب و صفت نخچیرگاه — چو بر سیستان پهلوان گشت شاه
- بخش ۹۰ - پند دادن اثرط گرشاسب را — به هنگام رفتن چو ره را بساخت