اسدی توسی
درگذشته ۴۶۵ هجری قمری، مشهد
زندگی‌نامهٔ اسدی توسی
ابونصر علی بن احمد اسدی توسی شاعر ایرانی قرن پنجم هجری و سرایندهٔ اثر حماسی گرشاسپ‌نامه است. وی به نقل مجمع الفصحاء در سال ۴۶۵ هجری درگذشت. آرامگاه وی در تبریز است. اسدی نظم گرشاسپ‌نامه را در سال ۴۵۸ هجری قمری به پایان رساند. گرشاسپ‌نامه در میان آثاری که به پیروی از شاهنامهٔ فردوسی نوشته شده‌اند، یکی از متنهای بسیار موفق به شمار می‌رود. اسدی توسی از چند جهت دیگر هم در تاریخ ادبیات ایران دارای اهمیت است: کهن‌ترین دستنویس فارسی که تاکنون به دست آمده (الابنیه عن حقائق الادویه) به خط اسدی توسی است. افزون بر این وی نخستین واژه‌نامهٔ پارسی را (بنا بر آنچه تا امروز به دست ما رسیده‌است) به نام لغت فرس تدوین نموده است. متن کتاب گرشاسپ‌نامهٔ اسدی توسط آقای سیاوش جعفری از روی تصحیح زنده‌یاد حبیب یغمایی واژه‌نگاری شده است.
آثار اسدی توسی
شعرهای اسدی توسی
- بخش ۵۶ - به کشتی نشستن — چو سه روز بگذشت و شد راست باد
- بخش ۵۰ - آمدن گرشاسب به جزیره هرنج — جزیری پر از بیشها بود و غیش
- بخش ۵۴ - شگفتی دیگر جزیره — دو هفته خوش و شاد بگذاشتند
- بخش ۴۹ - صفت جزیره دیگر — جزیری بُد آن نیز با رنگ و بوی
- بخش ۵۲ - شگفتی جزیره هر دو زور و خوشی هوا و زمین — همه کوهش از رنگ گل ناپدید
- بخش ۵۳ - شگفتی دیگر جزیره — به دیگر جزیری فکندند رخت
- بخش ۵۱ - دیگر جزیره که آن رامنی خوانند — که آن جای را رامنی نام بود
- بخش ۵۵ - صفت جزیره اسکونه — وز آن جا به کوهی نهادند روی
- بخش ۶۱ - شگفتی جزیره ای که استرنگ داشت — سَرِ هفته ز آن جا گرفتند راه
- بخش ۶۲ - شگفتی جزیره ای که مردم سربینی بریده داشت — چو ده روز رفتند ره کم و بیش
- بخش ۵۹ - صفت جریزه دیو مردمان — رسیدند نزدیک کوهی بلند
- بخش ۵۷ - شگفتی دیگر جزیره که کرگدن داشت — از آن کوه ملاح بگذشت خواست
- بخش ۵۸ - آمدن گرشاسب به جزیره هدکیر — به دیگر جزیری رسیدند زود
- بخش ۶۳ - شگفتی جزیره درخت واق واق — سه هفته چو راندند از آن پس به کام
- بخش ۶۴ - شگفتی جزیره قالون و جنگ گرشاسب با سگسار — جزیری که مرزش نبد نیم پی
- بخش ۶۰ - جنگ گرشاسب با اژدها و شگفتی ماهی وال — برفتند و آمد جزیری پدید
- بخش ۶۹ - بیرون شدن گرشاسب — پس آن گه ز دریا به هامون شدند
- بخش ۷۰ - صفت بت معلق در هوا — هم از ره دگر شهری آمد به پیش
- بخش ۷۱ - درختی که هفت گونه بارش بود — به شهری رسیدند خرّم دگر
- بخش ۶۸ - شگفتی جزیرۀ رونده — کُهی بُد همان جا به دریا کنار
- بخش ۶۷ - شگفتی جزیرۀ تاملی — سوی تاملی شاد خوار آمدند
- بخش ۶۶ - شگفتی جزیرۀ بند آب — چو رفتند یک ماه دیگر به کام
- بخش ۷۲ - شگفتی دیگر بتخانه ها — دگر جای خارا یکی کوه دید
- بخش ۶۵ - دیدن گرشاسب دخمه سیامک را — ز ملاح گرشاسب پرسید و گفت