قاسم انوار
زاده ۷۵۷ – درگذشته ۸۳۷ هجری قمری، سراب
زندگی‌نامهٔ قاسم انوار
سید معین‌الدین علی پسر نصیر پسر هارون پسر ابوالقاسم حسینی قاسمی انواری تبریزی معروف به شاه قاسم انوار (زادهٔ ۷۵۷ هجری قمری در سراب، درگذشتهٔ ۸۳۷ هجری قمری در روستای لنگر تربت جام)، از شاعران ایرانی است. او از پیروان خاندان صفی‌الدین اردبیلی بود. معین‌الدین در شعر قاسمی یا قاسم تخلص میِکرد و یکی از پسران شیخ صفی‌الدین به اسم صدرالدین موسی به او لقب قاسم‌الأنوار را بخشید. قاسم بعدها شاگردی سید محمد میرمخدوم را که از مدینه به نیشابور آمده بود، نمود. سید قاسم بعد از آن‌که مدتی در آذربایجان بود، به اشارت صدرالدین به گیلان رفت و بعد از چندی اقامت در گیلان و قزوین عازم خراسان شد و در نیشابور با اعتراض علما و اهل ظاهر روبرو شد و به هرات رفت و در آن شهر اقامت گزید. در این شهر عده زیادی به حلقه تربیت وی در آمدند و در خراسان شهرتی فراگیر یافت. در میان شاگردان و پیروان وی شماری از امیرزادگان دربار هرات نیز وجود داشتند. شهرت قاسم انوار در هرات و افزایش روزافزون پیروان او موجب هراس صاحب منصبان این دیار خاصه بایسنقر میرزا شد. تا آن که در سال ۸۳۰ در حجرهٔ احمد لر دیوان قاسم انوار یافت شد و به سبب تهمت ارتباط با احمد لر، قاتل شاهرخ تیموری، مجبور به ترک هرات شد. در این زمان سید قاسم در سمرقند سکونت گزید و سپس به خرگرد جام رفت. در جام، سید قاسم خانقاهی ترتیب داد و در همانجا در سن هشتاد سالگی درگذشت و در باغ خانقاهش در روستای لنگر تربت جام به خاک سپرده شد. امیرعلیشیر نوایی دستور داد بر قبر او بقعه‌ای بسازند. وی همچنین به مردم و به صوفیان اجازه داد که از قبر قاسم انوار دیدن کنند.
آثار قاسم انوار
شعرهای قاسم انوار
- بخش ۲۹ - خطاب الشمع مع النار — شمع چون پروانه را معدوم دید
- بخش ۲۵ - فایده درین باب — آن همایون طایر فرخنده فال
- بخش ۲۶ - فی ارشادالعقل — بیش ازین غافل ز خود بودن چرا؟
- بخش ۲۴ - فی معرفت صفات روح قدسی — حق بر تحقیق، سلطان ازل
- بخش ۲۸ - الحکایة فی کمال العشق و التوحید — بود یک پروانه شوریده حال
- بخش ۳۰ - خطاب شمع با آتش — گفت با شمع آتش سوزان براز
- بخش ۳۱ - حکایت مرد مریض — ابلهی را علت درد شکم
- بخش ۲۷ - الحکایة فی معرفة العشق — بود در تبریز زیبا منظری
- بخش ۳۳ - فایده — بعد ازین از معدن «هل من مزید»
- بخش ۳۲ - حکایت استاد و شاگرد — بود استادی به غایت پرهنر
- بخش ۲ - خطاب — بشنو،ای طالب ره توفیق
- بخش ۶ - قسم معاملات — پس کنم در معاملات شروع
- بخش ۴ - قسم بدایات — از بدایات اولست سخن
- بخش ۱ - صد مقام در اصطلاح صوفیه یا رساله عدد مقامات تمهید — حمد بر حضرت غنی احد
- بخش ۳ - عدد مقامات بطریق اجمال — از بدایات گیر تا ابواب
- بخش ۵ - قسم ابواب — قسم ابواب هم ده آمده است
- بخش ۱۲ - قسم حقایق — اول آن مکاشفه است و یقین
- بخش ۱۱ - قسم ولایات — بعد ازین قسمت ولایاتست
- بخش ۱۳ - قسم نهایات — معرفت،پس بقای جان باشد
- بخش ۸ - قسم وصول — بعد ازان شد مغازلات وصول
- بخش ۷ - قسم اخلاق — بعد ازان منزلات اخلاقست
- بخش ۹ - قسم اودیت — پس ازان قسم اودیت می دان
- بخش ۱۰ - قسم احوال — قسم احوال بعد ازین باشد
- شمارهٔ ۱ — ای آسیا، ای آسیا، سرگشته‌ای چون ما چرا؟