میرداماد
زاده ۹۶۹ – درگذشته ۱۰۴۰ هجری قمری، گرگان
زندگی‌نامهٔ میرداماد
میر برهان‌الدّین محمدباقر استرآبادی نامور به «میرداماد» و «معلم ثالث»، متخلّص به «اشراق» فیلسوف، متکلم و فقیه برجستهٔ دورهٔ صفویه و از ارکانِ مکتب فلسفی اصفهان است. میرداماد فرزند میر شمس الدین محمد استرآبادی مشهور به داماد و از سادات حسینی گرگان است. محمد استرآبادی با دختر علی بن عبد العالی معروف به محقق کرکی ازدواج نمود و به همین خاطر او را داماد نامیدند. میرداماد این لقب را از پدر خود به ارث برده‌است. وی از دوستان نزدیک شیخ بهایی بود. دربارهٔ سال تولد او، اطلاعات کافی در دست نیست ولی کتاب «نخبة المقال فی اسماء الرجال» تولد او را سال ۹۶۹ قمری ذکر کرده است. وی در کودکی به توس هجرت کرد و علوم دینی را نزد سید علی فرزند ابی‌الحسن موسوی عاملی و دیگر استادان آن دیار آموخت. همچنین علوم فلسفه و ریاضیات را در دوران حضورش در توس آموخت. میر محمدباقر سپس راه قزوین پیش گرفت. در سال ۹۸۸ قمری دوباره به خراسان آمد و تا سال ۹۹۳ قمری در آنجا ماندگار شد و سپس به کاشان مهاجرت کرد. میرداماد مانند بسیاری از حکما و عرفا، که ذوق شعر و شاعری داشته‌اند به سرودن شعر عربی و فارسی می‌پرداخته است. مجموعهٔ اشعار او بعدها به نام «دیوان میرداماد» یا «دیوان اشراق» گردآوری شده است. میرداماد در سال ۱۰۴۰ قمری در بین راه مسیر کربلا و نجف درگذشت و در حرم حضرت علی (ع) دفن شد.
آثار میرداماد
شعرهای میرداماد
- شمارهٔ ۱۶ — آنیم که آتش تو قوت دل ماست
- شمارهٔ ۱۰ — چون ساقی عشق سر خوش افتاد امشب
- شمارهٔ ۱۷ — آنجا که قضا غم از در وصل تو رفت
- شمارهٔ ۱۱ — چشمی دارم چو روی شیرین همه آب
- شمارهٔ ۱۳ — آتش بجهان تفی ز تاب و تب ماست
- شمارهٔ ۱۴ — آتش ز تو در هستی نابود من است
- شمارهٔ ۱۲ — مائیم و دلی به عشق جانانه خراب
- شمارهٔ ۱۵ — آن می که عصیر روح پاک است کجاست
- شمارهٔ ۲۰ — ای ختم رسل دو کون پیرایه تست
- شمارهٔ ۲۲ — اسبم ز فراق جو چو نالی مانده ست
- شمارهٔ ۲۳ — ای در همه حال روی دلها سویت
- شمارهٔ ۲۴ — از خاک در تو آب کوثر حجل است
- شمارهٔ ۲۱ — ای ختم رسل فضل و شرف مایه تست
- شمارهٔ ۲۵ — ای خاطر تو کتاب دین رافهرست
- شمارهٔ ۱۸ — آشی که به رشک افتدش آش بهشت
- شمارهٔ ۱۹ — آن نصفه که از پشت تو ای شاه بکاست
- شمارهٔ ۳۲ — از خاک من الماس جفا خواهد رست
- شمارهٔ ۳۳ — ای دوست بیا که بی تو بودن عار است
- شمارهٔ ۳۱ — این دیده که عامل خراج غم تست
- شمارهٔ ۲۷ — اشراق متاع غم رهین دل تست
- شمارهٔ ۲۶ — از دست تو در ساغر جانم خونهاست
- شمارهٔ ۲۸ — این منطقه فلک مدار غم تست
- شمارهٔ ۲۹ — ای آنکه ترا حریم گردون حرم است
- شمارهٔ ۳۰ — اشراق همه جهان پر افسانه ماست