صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۲ — هنرور را هنر گرد غم از دل برنمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۴۹ — کجا از تیغ سرگرم محبت باک می دارد؟
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۴ — تمنای فروغ آن ماه سیما برنمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۰ — خیال تیغ سیرابش مرا جان تازه می دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۱ — دل بی غم نصیب از نقطه سودا نمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۳ — ز آه عاشقان اندیشه‌ای اختر نمی‌دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۴۷ — لب نانی که از دامان سایل باز می دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۴۸ — به قامت سرو را از قد کشیدن باز می دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۰ — دل حق جو نظر بر عالم باطل نمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۱ — بجز تشویش خاطر عالم فانی نمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۷ — نظر عاشق به خط زان روی انور برنمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۹ — دو روزی بیش جان سنگینی تن بر نمی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۲ — فروغ دل مرا از نور مهر و مه غنی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۶ — عرق رخسار آن خورشید طلعت برنمی‌دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۸ — شکوه عشق را گردون گردان برنمی‌دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۵۵ — دل بیمار من ناز مداوا برنمی‌دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۳ — دل رم کرده ناخوش آستین افشاندنی دارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۸ — سبکسیر توکل کی پی هر رهنما گیرد؟
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۶ — به هر محفل بهشتی روی من منزل کجا گیرد؟
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۷ — مکن بر نفس رحمت با تو چون راه جفا گیرد
- غزل شمارهٔ ۲۹۷۰ — به حسن نقش از ان نقاش هر کس چشم برگیرد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۹ — زدیدار تو از یوسف زلیخا مهر برگیرد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۵ — بدن را در زمین هرگز روان پاک نگذارد
- غزل شمارهٔ ۲۹۶۴ — به ذوق آشتی از دوستان رنجیدنی دارد