خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۴۱ — گویند کسان بهشت با حور خوش است
- رباعی شمارهٔ ۵۶ — آن‌ها که کهن شدند و این‌ها که نُوَند
- رباعی شمارهٔ ۵۰ — هر ذره که در خاک زمینی بوده‌ست
- رباعی شمارهٔ ۴۹ — در هر دشتی که لاله‌زاری بوده‌ست
- رباعی شمارهٔ ۵۲ — یک جرعهٔ می ز ملک کاووس به است
- رباعی شمارهٔ ۵۵ — آن را که به صحرای علل تاخته‌اند
- رباعی شمارهٔ ۵۱ — هر سبزه که بر کنار جویی رسته‌ست
- رباعی شمارهٔ ۵۴ — آنان که محیط فضل و آداب شدند
- رباعی شمارهٔ ۵۳ — چون عمر به سر رسد چه شیرین و چه تلخ
- رباعی شمارهٔ ۵۷ — آن‌کس که زمین و چرخ و افلاک نهاد
- رباعی شمارهٔ ۵۸ — آرند یکی و دیگری بربایند
- رباعی شمارهٔ ۶۲ — افسوس که سرمایه ز کف بیرون شد
- رباعی شمارهٔ ۶۱ — از رنج کشیدن آدمی حر گردد
- رباعی شمارهٔ ۶۳ — افسوس که نامهٔ جوانی طی شد
- رباعی شمارهٔ ۶۴ — ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود
- رباعی شمارهٔ ۵۹ — اَجْرام که ساکنانِ این ایوان‌اند
- رباعی شمارهٔ ۶۰ — از آمدنم نبود گردون را سود
- رباعی شمارهٔ ۶۸ — بر چرخ فلک هیچ کسی چیر نشد
- رباعی شمارهٔ ۶۷ — بر پشت من از زمانه تو می‌آید
- رباعی شمارهٔ ۶۹ — بر چشم تو عالم ارچه می‌آرایند
- رباعی شمارهٔ ۶۵ — این عقل که در ره سعادت پوید
- رباعی شمارهٔ ۷۱ — تا چند اسیر رنگ و بو خواهی شد؟
- رباعی شمارهٔ ۷۲ — تا راهِ قلندری نپویی نشود
- رباعی شمارهٔ ۶۶ — این قافلهٔ عمر عجب می‌گذرد