خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۷۰ — بر من قلم قضا چو بی من رانند
- رباعی شمارهٔ ۷۴ — چون روزی و عمر بیش و کم نتوان کرد
- رباعی شمارهٔ ۷۵ — حیی که به قدرت سر و رو می‌سازد
- رباعی شمارهٔ ۷۸ — دهقان قضا بسی چو ما کشت و درود
- رباعی شمارهٔ ۷۶ — در دهر چو آواز گل تازه دهند
- رباعی شمارهٔ ۸۰ — زآن پیش که بر سرت شبیخون آرند
- رباعی شمارهٔ ۷۷ — در دهر هر آن‌که نیم‌نانی دارد
- رباعی شمارهٔ ۷۳ — تا زُهْره و مَه در آسمان گشت پدید
- رباعی شمارهٔ ۷۹ — روزی‌ست خوش و هوا نه گرم است و نه سرد
- رباعی شمارهٔ ۸۴ — گرچه غم و رنج من درازی دارد
- رباعی شمارهٔ ۸۶ — گر یک نفست ز زندگانی گذرد
- رباعی شمارهٔ ۸۳ — کم کن طمع از جهان و می‌زی خرسند
- رباعی شمارهٔ ۸۸ — گویند بهشت و حور و کوثر باشد
- رباعی شمارهٔ ۸۲ — کس مشکل اسرار اجل را نگشاد
- رباعی شمارهٔ ۸۷ — گویند بهشت و حورعین خواهد بود
- رباعی شمارهٔ ۸۵ — گردون ز زمین هیچ گلی برنارد
- رباعی شمارهٔ ۸۱ — عمرت تا کی به خودپرستی گذرد
- رباعی شمارهٔ ۹۱ — هر راز که اندر دل دانا باشد
- رباعی شمارهٔ ۹۲ — هر صبح که روی لاله شبنم گیرد
- رباعی شمارهٔ ۹۶ — یک جام شراب صد دل و دین ارزد
- رباعی شمارهٔ ۹۴ — هم دانهٔ امید به خرمن ماند
- رباعی شمارهٔ ۹۰ — می خور که ز دل کثرت و قلت ببرد
- رباعی شمارهٔ ۸۹ — گویند هر آن کسان که با پرهیزند
- رباعی شمارهٔ ۹۵ — یاران موافق همه از دست شدند