شمس مغربی
زندگی‌نامهٔ شمس مغربی
ملا محمد شیرین مغربی تبریزی معروف به شیرین یا ملامحمد شیرین و مشهور به شمس مغربی (۷۴۹–۸۰۹ هجری) صوفی و شاعر ایرانی نیمه دوم قرن هشتم هجری است. سال و محل وفات وی را یکی از سالهای ۸۰۹ تا ۸۱۰ قمری در سرخاب تبریز نوشته‌اند. وی در حظیره بابافرید به خاک سپرده شده است. علت ناموری و تخلص وی به مغربی را عده‌ای سفر او به مغرب و خرقه پوشیدن از دست یکی از منسوبین ابن عربی می‌دانند. مغربی در طریقت پیرو اسماعیل سیسی از یاران نورالدین عبدالرحمان اسفراینی و مصاحب کمال الدین خجندی بود. علاوه بر اشعار فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری از وی به دست رسیده‌است. دیوان مغربی حاوی سه هزار بیت در قالب غزل، ترجیع بند و رباعی است که مضمون بیشتر آنها موضوعات عرفانی به ویژه وحدت وجود، اهمیت سلوک، تقرب و حسب حال عرفانی سالک است. علاوه بر دیوان فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری این آثار از او بر شمرده شده است: اسرار الفاتحه، رسالهٔ جام جهان‌نمادر شرح آراء ابن عربی، منتخبی از شرح قصیده تائیه ابن فارض، درالفرید فی معرفة التوحید به زبان فارسی در توحید و افعال و صفات حق، نزهة الساسانیه، نصیحت نامه، ارائة الدقایق فی شرح مرآت الحقائق. دیوان فارسی مغربی به همت چندی از همراهان گنجور آماده و در بخش‌های زیر در دسترس قرار گرفته است:
آثار شمس مغربی
شعرهای شمس مغربی
- شمارهٔ ۳ — سر بخرابات مغان در نهم
- شمارهٔ ۲ — ای هستی کاینات از کی
- شمارهٔ ۱ — آفتاب وجود کرد اشراق
- شمارهٔ ۵ — نابرده به صبح در طلب شامی چند
- شمارهٔ ۳ — مردان همه در سماع و نی پیدا نیست
- شمارهٔ ۴ — کس نیست کزو بسوی تو راهی نیست
- شمارهٔ ۲ — با آنکه دو کون سر به سر هستی اوست
- شمارهٔ ۱ — بت گفت به بت‌پرست کای عابد ما
- شمارهٔ ۹ — من شانه زلف عنبرین بوی توام
- شمارهٔ ۸ — من دانه خال زلف چون دام توام
- شمارهٔ ۱۱ — تا من زعدم سوی وجود آمده ام
- شمارهٔ ۱۲ — در روی پری رخان چو در می نگرم
- شمارهٔ ۱۰ — من مست و خراب و می پرست آمده ام
- شمارهٔ ۱۳ — خرم طرب و نشاط و عیش آغازم
- شمارهٔ ۶ — پیش از پس و پیش کاین پس و پیش نبود
- شمارهٔ ۷ — ای حسن تو در کل مظاهر ظاهر
- شمارهٔ ۱۴ — تا چند فروز ذکر افسرده کنم
- شمارهٔ ۱۵ — هادی طریق اهل تحقیق منم
- شمارهٔ ۱۷ — گنجی که طلسم اوست عالم ماییم
- شمارهٔ ۱۸ — بر چهره یار ما نقابست جهان
- شمارهٔ ۲۰ — گه گاه به نفس خویش درپیچم من
- شمارهٔ ۱۹ — ای گشته عیان روی تو از جام جهان
- شمارهٔ ۲۱ — ای مهر رخت مظهر ذرّات دو کون
- شمارهٔ ۱۶ — آن کس که بدو می شنوم می گویم