شمس مغربی
زندگی‌نامهٔ شمس مغربی
ملا محمد شیرین مغربی تبریزی معروف به شیرین یا ملامحمد شیرین و مشهور به شمس مغربی (۷۴۹–۸۰۹ هجری) صوفی و شاعر ایرانی نیمه دوم قرن هشتم هجری است. سال و محل وفات وی را یکی از سالهای ۸۰۹ تا ۸۱۰ قمری در سرخاب تبریز نوشته‌اند. وی در حظیره بابافرید به خاک سپرده شده است. علت ناموری و تخلص وی به مغربی را عده‌ای سفر او به مغرب و خرقه پوشیدن از دست یکی از منسوبین ابن عربی می‌دانند. مغربی در طریقت پیرو اسماعیل سیسی از یاران نورالدین عبدالرحمان اسفراینی و مصاحب کمال الدین خجندی بود. علاوه بر اشعار فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری از وی به دست رسیده‌است. دیوان مغربی حاوی سه هزار بیت در قالب غزل، ترجیع بند و رباعی است که مضمون بیشتر آنها موضوعات عرفانی به ویژه وحدت وجود، اهمیت سلوک، تقرب و حسب حال عرفانی سالک است. علاوه بر دیوان فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری این آثار از او بر شمرده شده است: اسرار الفاتحه، رسالهٔ جام جهان‌نمادر شرح آراء ابن عربی، منتخبی از شرح قصیده تائیه ابن فارض، درالفرید فی معرفة التوحید به زبان فارسی در توحید و افعال و صفات حق، نزهة الساسانیه، نصیحت نامه، ارائة الدقایق فی شرح مرآت الحقائق. دیوان فارسی مغربی به همت چندی از همراهان گنجور آماده و در بخش‌های زیر در دسترس قرار گرفته است:
آثار شمس مغربی
شعرهای شمس مغربی
- شمارهٔ ۶ — دیله اویان چو من سامانه بگریت
- شمارهٔ ۷ — خور او زردی شرین به کوشن و هیر
- شمارهٔ ۱ — دل بچهنام آذر سوتمی ناد
- شمارهٔ ۳ — سحرگاهان که دیلم تاوه گیری
- شمارهٔ ۴ — سحرگاهان که چشمم آوه گیری
- شمارهٔ ۵ — انک وی ساو و سامانی اژین انژ
- شمارهٔ ۸ — هر چه اویان واته دیله بشنیر
- شمارهٔ ۲ — ار به دریا رسم دریا ته وینم
- شمارهٔ ۹ — نه اَمرو بُر به گیتی و نه مشکیر
- شمارهٔ ۱۲ — نه گیتی بد هنوز نه کوشن و دشت
- شمارهٔ ۱۳ — مرده دیلم چو اویان نیوه بشنیر
- شمارهٔ ۱۱ — اویان به دیله وات اج خویشه بوذر
- شمارهٔ ۱۴ — اشنه دردی مبا کر با چه من با
- شمارهٔ ۱۰ — او نادر کوی آی اج خویشه بوذر
- غزل — هنو گیتی نبد اج نیستی هست
- شمارهٔ ۱ - مغربی — ته علی المستهام فیک جمالا
- شمارهٔ ۶ - فرد — انظر الی النور البسیط و ظله
- شمارهٔ ۲ - ایضا — لقد کنا حروفا عالیات
- شمارهٔ ۳ - ایضا — بدت ذاتی باعلام الصفات
- شمارهٔ ۷ - غزل — انت نسمه من صوب ارض الاحبه
- شمارهٔ ۵ - فرد — حکم الجمال بذله العشاق
- شمارهٔ ۴ - ایضا — یا المی منک الیک الفرار